नागरिकांना तत्पर सेवा देणाऱ्या केंद्राच्या कामकाजाची घेतली माहिती; ज्येष्ठ नागरिकांशी साधला आपुलकीचा संवाद
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव :
शासकीय कामासाठी कार्यालयात आलेल्या नागरिकाला योग्य माहिती, आवश्यक कागदपत्रांची स्पष्ट यादी आणि कमीत कमी कालावधीत अपेक्षित सेवा मिळाली, तर प्रशासनाविषयीचा त्याचा विश्वास अधिक दृढ होतो. नागरिकांना पारदर्शक, गतिमान आणि वेळेत सेवा मिळावी, या उद्देशाने कार्यरत असलेल्या धाराशिव जिल्हाधिकारी कार्यालय परिसरातील ‘आदर्श आपले सरकार सेवा केंद्राला’ छत्रपती संभाजीनगर विभागाचे राज्य लोकसेवा हक्क आयुक्त डॉ. किरण जाधव यांनी ६ ऑक्टोबर रोजी भेट देऊन केंद्राच्या कामकाजाची सविस्तर माहिती घेतली.
विशेष म्हणजे, तृतीयपंथी देवांशी काकडे या या केंद्राच्या संचालनाची जबाबदारी सांभाळत असून, कामानिमित्त केंद्रात येणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाला योग्य मार्गदर्शन व तत्पर सेवा देण्यासाठी त्या कार्यरत आहेत. प्रशासनाच्या सेवा नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्याच्या प्रक्रियेत तृतीयपंथी व्यक्ती सक्षमपणे जबाबदारी पार पाडत असल्याने या केंद्रातून सामाजिक समावेशकतेचाही सकारात्मक संदेश मिळत आहे.
डॉ. किरण जाधव हे धाराशिव येथे बैठकीसाठी आले असता त्यांनी जिल्हाधिकारी कार्यालय परिसरातील या आदर्श आपले सरकार सेवा केंद्राला भेट दिली. यावेळी जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार, जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रियंवदा म्हाडदळकर, निवासी उपजिल्हाधिकारी विद्याचरण कडवकर आणि धाराशिवच्या तहसीलदार डॉ. मृणाल जाधव यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
एकाच केंद्रात नागरिकांसाठी विविध सुविधा
नागरिकांची गैरसोय टाळून विविध शासकीय सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध व्हाव्यात, यासाठी आदर्श आपले सरकार सेवा केंद्रामध्ये विविध सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. केंद्रामध्ये ऑनलाइन अर्ज भरण्याचा कक्ष, प्रमाणपत्र वितरण कक्ष, आधार सेवा केंद्र तसेच चौकशी व मदत कक्ष कार्यरत आहेत.
विविध शासकीय योजनांसाठी किंवा प्रमाणपत्रांसाठी अर्ज करण्यासाठी येणाऱ्या नागरिकांना अर्ज भरण्यापासून आवश्यक कागदपत्रांची माहिती मिळविण्यापर्यंतची मदत एकाच ठिकाणी उपलब्ध होते. त्यामुळे नागरिकांना वेगवेगळ्या कार्यालयांमध्ये किंवा कक्षांमध्ये वारंवार जाण्याची आवश्यकता कमी झाली आहे.
केंद्रामध्ये महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ अंतर्गत महसूल व वन विभागाच्या अधिसूचित सेवा आणि शुल्काचा फलक लावण्यात आला आहे. विविध सेवा मिळविण्यासाठी आवश्यक असलेल्या कागदपत्रांची यादी, आधार नोंदणी व आधार कार्डसाठी आवश्यक कागदपत्रांची माहिती तसेच ‘आपले सरकार सेवा केंद्रा’शी संबंधित मार्गदर्शक माहिती देणारे फलकही लावण्यात आले आहेत.
नागरिकांच्या सोयीसाठी केंद्रामध्ये बैठक व्यवस्था तसेच पिण्याच्या पाण्याची सुविधाही उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. त्यामुळे हे केंद्र केवळ अर्ज स्वीकारणारे किंवा प्रमाणपत्र देणारे केंद्र न राहता नागरिकांच्या गरजा लक्षात घेऊन सेवा देणारे लोकाभिमुख केंद्र म्हणून कार्यरत असल्याचे दिसून येते.
आयुक्तांनी घेतली दैनंदिन कामकाजाची माहिती
आयुक्त डॉ. किरण जाधव यांनी केंद्राच्या संचालक देवांशी काकडे यांच्याशी संवाद साधून केंद्राच्या दैनंदिन कामकाजाची माहिती घेतली. नागरिकांकडून येणारे अर्ज, त्यांची नोंद, आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता, अर्जदारांना दिले जाणारे मार्गदर्शन आणि सेवा देण्याची प्रक्रिया याबाबत त्यांनी माहिती जाणून घेतली.
केंद्रात अर्ज करणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाची रीतसर नोंद घेतली जात असून, नागरिकांना कमीत कमी कालावधीत आवश्यक सेवा मिळावी यासाठी आपण तत्परतेने काम करत असल्याचे देवांशी काकडे यांनी यावेळी सांगितले.
ज्येष्ठ नागरिकांशी साधला आपुलकीचा संवाद
डॉ. जाधव यांनी केंद्रात कामानिमित्त आलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांशीही आपुलकीने संवाद साधला. आपण कोणत्या कामासाठी केंद्रात आला आहात, कोणती सेवा हवी आहे आणि केंद्रातील कर्मचाऱ्यांकडून आवश्यक मार्गदर्शन मिळत आहे का, याबाबत त्यांनी नागरिकांकडून थेट माहिती घेतली.
प्रशासनाच्या सेवांचा प्रत्यक्ष लाभ घेणाऱ्या नागरिकांशी आयुक्तांनी साधलेला हा संवाद महत्त्वपूर्ण ठरला. नागरिकांना शासकीय सेवा घेताना कोणत्या अडचणी येतात, सेवा केंद्रामधून त्यांना योग्य माहिती मिळते का आणि प्रक्रिया सुलभ आहे का, याचा प्रत्यक्ष अनुभव जाणून घेण्याचा प्रयत्न यावेळी करण्यात आला.
सेवा अधिक गतिमान करण्याच्या सूचना
जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी देवांशी काकडे यांना केंद्राच्या कामकाजाबाबत काही उपयुक्त सूचना दिल्या. नागरिकांना अधिक प्रभावीपणे आणि कमीत कमी कालावधीत सेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी योग्य नियोजन करण्यावर त्यांनी भर दिला.
सेवा केंद्राचा उद्देश केवळ अर्ज स्वीकारण्यापुरता मर्यादित न राहता नागरिकांचे काम सुलभ, पारदर्शक आणि वेळेत पूर्ण होण्यासाठी प्रयत्न करणे हा असावा, असे त्यांनी स्पष्ट केले. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, ग्रामीण भागातून येणारे अर्जदार तसेच ऑनलाइन प्रक्रियेची माहिती नसलेल्या नागरिकांना आवश्यक ते मार्गदर्शन मिळावे, यासाठी सेवा केंद्राने अधिक संवेदनशीलतेने काम करण्याची गरज त्यांनी अधोरेखित केली.
लोकसेवा हक्क अधिनियमामुळे नागरिकांना दिलासा
महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ हा नागरिककेंद्री प्रशासनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा कायदा आहे. नागरिकांना अधिसूचित शासकीय सेवा पारदर्शक, गतिमान आणि विहित कालमर्यादेत उपलब्ध करून देणे हा या अधिनियमाचा मुख्य उद्देश आहे.
कोणती सेवा कुठे उपलब्ध आहे, त्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत, शुल्क किती आहे आणि सेवा किती कालावधीत मिळणे अपेक्षित आहे, याची माहिती नागरिकांना स्पष्टपणे मिळाल्यास प्रशासन अधिक उत्तरदायी आणि पारदर्शक होण्यास मदत होते.
‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ ही संकल्पना नागरिक आणि प्रशासन यांच्यातील महत्त्वाचा दुवा म्हणून काम करते. विशेषतः ग्रामीण भागातून शासकीय कामासाठी शहरात येणारे नागरिक, ज्येष्ठ नागरिक आणि डिजिटल प्रक्रियेची पुरेशी माहिती नसलेले अर्जदार यांच्यासाठी अशा केंद्रांमधून मिळणारे मार्गदर्शन उपयुक्त ठरते.
तृतीयपंथी व्यक्तीच्या नेतृत्वातून सामाजिक समावेशकतेचा संदेश
या आदर्श सेवा केंद्राची आणखी एक वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे तृतीयपंथी देवांशी काकडे यांच्याकडे केंद्राच्या संचालनाची जबाबदारी आहे. समाजातील प्रत्येक घटकाला समान संधी मिळावी आणि तृतीयपंथी व्यक्तींनाही प्रशासनाशी संबंधित सेवा व्यवस्थेत जबाबदारीची भूमिका बजावता यावी, याचे सकारात्मक उदाहरण या केंद्रातून पाहायला मिळत आहे.
नागरिकांच्या अर्जांची नोंद घेणे, आवश्यक कागदपत्रांबाबत मार्गदर्शन करणे, ऑनलाइन प्रक्रिया पूर्ण करण्यास मदत करणे आणि नागरिकांना आवश्यक सेवा मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करणे, अशी विविध कामे देवांशी काकडे यांच्या माध्यमातून केली जात आहेत.
नागरिकाभिमुख प्रशासन, तंत्रज्ञानाचा वापर, पारदर्शकता, वेळेत सेवा आणि सामाजिक समावेशकता या सर्व बाबींचा संगम या आदर्श आपले सरकार सेवा केंद्राच्या कामकाजातून दिसून येत आहे. त्यामुळे शासकीय सेवा अधिक सुलभ आणि नागरिकांच्या दारापर्यंत पोहोचविण्याच्या प्रशासनाच्या प्रयत्नांना या केंद्रामुळे बळ मिळत आहे.
