जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांचे शेतकऱ्यांना आवाहन; मांजरा प्रकल्पाच्या पाणलोट क्षेत्राची पाहणी
पशुसंवर्धन विभागाकडून चारा बियाणे, तर जलसंपदा विभागाकडून पाणी वापरास परवानगी मिळणार
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव | दि. २२ ऑक्टोबर
धाराशिव जिल्ह्यात निर्माण झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे शेतकरी आणि पशुपालकांसमोर जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. पावसाअभावी खरीप पिकांचे नुकसान झाल्याने आगामी काळात पशुधनासाठी पुरेसा चारा उपलब्ध करून देण्याचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. या पार्श्वभूमीवर उपलब्ध नैसर्गिक संसाधनांचा प्रभावी वापर करून चारा उत्पादन वाढविण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाने पुढाकार घेतला आहे. दुष्काळाच्या काळात पशुधनासाठी चारा उपलब्धता वाढविण्याकरिता मांजरा सिंचन प्रकल्पाच्या जलाशयालगतच्या गाळपेर जमिनीचा उपयोग करावा, असे आवाहन जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी शेतकऱ्यांना केले.
जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी गुरुवार, दि. २२ ऑक्टोबर रोजी कळंब तालुक्यातील खडकी गावाजवळील मांजरा सिंचन प्रकल्पाच्या जलाशयालगत असलेल्या गाळपेर जमिनीची प्रत्यक्ष पाहणी केली. यावेळी त्यांनी परिसरातील शेतकऱ्यांशी संवाद साधत गाळपेर जमिनीवर चारा पिकांची लागवड करण्याबाबत मार्गदर्शन केले. तसेच या उपक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी संबंधित अधिकाऱ्यांना आवश्यक त्या सूचना दिल्या.
दुष्काळात पशुधनाच्या चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर
धाराशिव जिल्ह्यात पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने शेती क्षेत्रावर प्रतिकूल परिणाम झाला आहे. अनेक भागांत पिकांच्या वाढीवर परिणाम झाल्यामुळे शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित बिघडले आहे. अशा परिस्थितीत शेतातील पिकांपासून मिळणारा चारा कमी होण्याची शक्यता असून, जनावरांच्या संगोपनाचा प्रश्नही अधिक गंभीर बनत आहे.
शेतकऱ्यांसाठी पशुधन हे केवळ उत्पन्नाचे साधन नसून त्यांच्या कुटुंबाच्या अर्थकारणाचा महत्त्वाचा आधार आहे. दूध उत्पादन, शेतीची कामे आणि पशुपालनातून मिळणारे उत्पन्न यासाठी जनावरांचे संगोपन महत्त्वाचे ठरते. त्यामुळे दुष्काळाच्या काळात जनावरांना पुरेसा चारा उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे. या समस्येवर मात करण्यासाठी उपलब्ध जमिनीचा योग्य वापर करून स्थानिक पातळीवर चारा उत्पादन वाढविण्याचा पर्याय जिल्हा प्रशासनाने पुढे आणला आहे.
गाळपेर जमिनीवर चारा लागवडीला प्रोत्साहन
मांजरा सिंचन प्रकल्पाच्या जलाशयातील पाणी कमी झाल्यानंतर काही भागांत गाळपेर जमीन उपलब्ध होते. या जमिनीचा योग्य नियोजनातून चारा उत्पादनासाठी उपयोग केल्यास पशुधनासाठी चाऱ्याची उपलब्धता वाढविण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे अशा जमिनीचा उत्पादक वापर करण्यावर जिल्हा प्रशासनाने भर दिला आहे.
जिल्हाधिकारी पुजार यांनी पाहणीदरम्यान शेतकऱ्यांना गाळपेर जमिनीवर चारा पिकांची लागवड करण्यासाठी पुढाकार घेण्याचे आवाहन केले. उपलब्ध जमिनीचा उपयोग केल्यास दुष्काळी परिस्थितीत चारा उत्पादनाचा अतिरिक्त स्रोत निर्माण होऊ शकतो. यामुळे शेतकऱ्यांना स्वतःच्या जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देण्यास मदत होणार आहे.
पशुसंवर्धन विभागाकडून चारा बियाणे
गाळपेर जमिनीवर चारा उत्पादन करण्यासाठी शेतकऱ्यांना आवश्यक असलेले चारा पिकांचे बियाणे पशुसंवर्धन विभागामार्फत उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. त्यामुळे चारा लागवडीसाठी शेतकऱ्यांना मदत मिळणार असून, या उपक्रमात सहभागी होण्यास प्रोत्साहन मिळेल.
दुष्काळी परिस्थितीत चारा उत्पादन वाढविण्यासाठी शेतकऱ्यांना आवश्यक साधने आणि मार्गदर्शन उपलब्ध करून देणे महत्त्वाचे आहे. बियाण्यांची उपलब्धता झाल्यास गाळपेर जमिनीवर चारा लागवडीची प्रक्रिया अधिक सुलभ होण्यास मदत होईल. त्यामुळे संबंधित विभागांनी शेतकऱ्यांशी समन्वय साधून या उपक्रमाला गती देण्याची आवश्यकता आहे.
जलसंपदा विभागाकडून पाणी वापरास परवानगी
चारा पिकांच्या लागवडीसाठी पाण्याची उपलब्धता हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. या पार्श्वभूमीवर गाळपेर जमिनीवर चारा लागवडीसाठी आवश्यक पाण्याच्या वापरास जलसंपदा विभागामार्फत परवानगी देण्यात येणार आहे.
पशुसंवर्धन विभागाकडून बियाणे आणि जलसंपदा विभागाकडून पाणी वापरास परवानगी मिळणार असल्याने शेतकऱ्यांना चारा उत्पादनासाठी आवश्यक सहकार्य उपलब्ध होणार आहे. महसूल, पशुसंवर्धन आणि जलसंपदा विभागांच्या समन्वयातून या उपक्रमाची अंमलबजावणी केल्यास दुष्काळी परिस्थितीत पशुधनासाठी चारा उपलब्ध करून देण्याच्या प्रयत्नांना बळ मिळू शकते.
अतिरिक्त चारा इतर गरजू शेतकऱ्यांनाही देता येणार
गाळपेर जमिनीवर उत्पादित होणारा चारा संबंधित शेतकऱ्यांना स्वतःच्या जनावरांसाठी वापरता येणार आहे. याशिवाय उत्पादनातून अतिरिक्त चारा उपलब्ध झाल्यास तो चाऱ्याची गरज असलेल्या इतर शेतकऱ्यांनाही पुरविता येऊ शकतो. त्यामुळे एका शेतकऱ्याच्या पुढाकारातून इतर पशुपालकांनाही मदत मिळण्याची शक्यता आहे.
दुष्काळाच्या काळात चाऱ्याची टंचाई निर्माण झाल्यास जनावरांच्या संगोपनाचा खर्च वाढतो. अनेक शेतकऱ्यांना चारा खरेदीसाठी आर्थिक भार सहन करावा लागतो. अशा परिस्थितीत स्थानिक पातळीवर चारा उत्पादन वाढल्यास चाऱ्याच्या उपलब्धतेला हातभार लागू शकतो. तसेच अतिरिक्त चारा गरजू शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविल्यास पशुधनाच्या संगोपनासाठी परस्पर सहकार्याची भावना अधिक मजबूत होऊ शकते.
अधिकाऱ्यांना आवश्यक सूचना
या पाहणीदरम्यान कळंबचे उपविभागीय अधिकारी गणेश शिंदे आणि तहसीलदार हेमंत ढोकले उपस्थित होते. जिल्हाधिकारी पुजार यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना गाळपेर जमिनीवरील चारा लागवडीच्या अनुषंगाने आवश्यक त्या सूचना दिल्या.
गाळपेर जमिनीचा वापर, चारा बियाण्यांची उपलब्धता आणि पाणी वापरासाठी आवश्यक परवानगी या बाबींचा समन्वय साधून शेतकऱ्यांना सहकार्य करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. यासाठी संबंधित विभागांमध्ये समन्वय ठेवून चारा उत्पादन वाढविण्याच्या प्रयत्नांना चालना देण्यावर भर देण्यात आला.
पशुधन वाचविण्यासाठी स्थानिक संसाधनांचा वापर महत्त्वाचा
दुष्काळाच्या काळात शेतकऱ्यांना पिकांचे नुकसान, घटते उत्पन्न आणि जनावरांच्या चाऱ्याची टंचाई अशा अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागते. अशा वेळी उपलब्ध नैसर्गिक संसाधनांचा योग्य वापर करून पर्यायी चारा उत्पादनाचे स्रोत निर्माण करणे गरजेचे आहे. मांजरा सिंचन प्रकल्पाच्या जलाशयालगतच्या गाळपेर जमिनीचा उपयोग हा त्यादृष्टीने महत्त्वाचा पर्याय ठरू शकतो.
जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांच्या पुढाकारातून गाळपेर जमिनीवर चारा लागवडीस प्रोत्साहन देण्यात येत असून, पशुसंवर्धन विभागाकडून बियाणे आणि जलसंपदा विभागाकडून पाणी वापरास परवानगी मिळणार आहे. या माध्यमातून शेतकऱ्यांना चारा उत्पादनासाठी मदत होणार आहे.
दुष्काळाच्या संकटात पशुधनाचे संरक्षण करण्यासाठी गाळपेर जमिनीचा योग्य वापर, विभागांमधील समन्वय आणि शेतकऱ्यांचा सक्रिय सहभाग महत्त्वाचा ठरणार आहे. या उपक्रमामुळे स्थानिक पातळीवर चारा उत्पादन वाढविण्याच्या प्रयत्नांना चालना मिळून धाराशिव जिल्ह्यातील शेतकरी आणि पशुपालकांना दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे.
