वडनेरच्या श्रीकृष्ण गोशाळेला जिल्हाधिकाऱ्यांची भेट; युरिया व गुळाच्या वापरातून निकृष्ट चारा सकस करण्याचे प्रात्यक्षिक
यशश्री अपडेट्स | परंडा :
दुष्काळी परिस्थितीत पशुधनासाठी चाऱ्याची उपलब्धता हा पशुपालकांसमोरील गंभीर प्रश्न बनला आहे. अशा परिस्थितीत उपलब्ध असलेल्या निकृष्ट दर्जाच्या चाऱ्यावर शास्त्रोक्त प्रक्रिया करून त्याचा अधिकाधिक उपयोग पशुधनासाठी करणे गरजेचे आहे. चाऱ्याची उपलब्धता मर्यादित असताना उपलब्ध साधनसंपत्तीचा काटकसरीने आणि प्रभावीपणे वापर करण्यावर पशुपालकांनी भर द्यावा, असे आवाहन जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी केले.
दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी ७ ऑक्टोबर रोजी परंडा तालुक्यातील वडनेर येथील श्रीकृष्ण गोशाळेला भेट देऊन गोशाळेतील पशुधन, चारा उपलब्धता, चारा साठवणूक व व्यवस्थापनाची प्रत्यक्ष पाहणी केली. यावेळी त्यांनी गोशाळेच्या व्यवस्थापनाबाबत संबंधितांकडून माहिती घेतली तसेच पशुधनासाठी भविष्यातील चारा नियोजनाबाबत आवश्यक सूचना दिल्या.
निकृष्ट चाऱ्यावर शास्त्रोक्त प्रक्रिया
गोशाळेच्या पाहणीदरम्यान पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. पल्ला इम्रान यांनी जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार, उपस्थित अधिकारी आणि गावकऱ्यांसमोर युरिया व गुळाच्या वापरातून निकृष्ट दर्जाचा चारा सकस करण्याचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक करून दाखविले.
दुष्काळी परिस्थितीत हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता कमी होत असल्याने शेतकरी व पशुपालकांना अनेकदा निकृष्ट दर्जाचा किंवा कमी पौष्टिक चारा उपलब्ध होतो. असा चारा थेट पशुधनाला देण्याऐवजी त्यावर योग्य पद्धतीने प्रक्रिया केल्यास त्याची उपयोगिता आणि पौष्टिकता वाढविता येते. त्यामुळे उपलब्ध चाऱ्याचा अधिक परिणामकारक वापर होऊन पशुधनाच्या पोषणाची गरज भागविण्यास मदत होऊ शकते, असे यावेळी स्पष्ट करण्यात आले.
‘चाऱ्याची प्रत्येक काडी मोलाची’
दुष्काळाची तीव्रता वाढल्यानंतर शेतकऱ्यांसमोर पिकांसोबतच गोठ्यातील पशुधन जगविण्याचे मोठे आव्हान निर्माण होते. हिरवा व सकस चारा कमी झाल्याने पशुधनाच्या आरोग्यावर परिणाम होण्याची शक्यता असते. अशा वेळी उपलब्ध असलेला चारा वाया न घालविता त्याचा योग्य पद्धतीने वापर करणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
‘चाऱ्याची प्रत्येक काडी पशुपालकासाठी मोलाची आहे,’ या भूमिकेतून उपलब्ध चाऱ्याचे नियोजन करण्याची गरज आहे. निकृष्ट चाऱ्यावर शास्त्रीय पद्धतीने प्रक्रिया करून त्याचा पशुखाद्य म्हणून उपयोग केल्यास दुष्काळाच्या काळात पशुपालकांना काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो. यासाठी पशुसंवर्धन विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य पद्धतींचा अवलंब करण्याचे आवाहन करण्यात आले.
पशुधन ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा आधार
पशुधन हे ग्रामीण कुटुंबांच्या अर्थकारणाचा महत्त्वाचा आधार आहे. दूध उत्पादन, शेतीपूरक उत्पन्न तसेच शेतीच्या विविध कामांमध्ये पशुधनाची भूमिका महत्त्वाची आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या काळात चाऱ्याअभावी पशुधनाच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ नये, यासाठी चारा व्यवस्थापनाला विशेष महत्त्व देणे आवश्यक आहे.
उपलब्ध चाऱ्याचा काटकसरीने वापर, योग्य साठवणूक, स्थानिक पातळीवर उपलब्ध साधनांचा उपयोग आणि शास्त्रोक्त पद्धतींचा अवलंब केल्यास दुष्काळी परिस्थितीत पशुधनाचे व्यवस्थापन अधिक प्रभावीपणे करता येऊ शकते.
या पाहणीवेळी जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रियंवदा म्हाडदळकर, उपविभागीय अधिकारी ज्योती चौहान, तहसीलदार काकडे, सहायक गट विकास अधिकारी तसेच पशुसंवर्धन विभागातील अधिकारी उपस्थित होते.
जिल्हाधिकाऱ्यांच्या या प्रत्यक्ष पाहणीमुळे दुष्काळी परिस्थितीत पशुधनाच्या चारा व्यवस्थापनाकडे प्रशासनाने गांभीर्याने लक्ष केंद्रित केले असल्याचे दिसून आले. उपलब्ध साधनसंपत्तीचा योग्य वापर करून पशुपालकांना दुष्काळाच्या संकटात पशुधन टिकविण्यासाठी आवश्यक मार्गदर्शन व सहकार्य करण्यावर प्रशासनाचा भर असल्याचे यावेळी स्पष्ट झाले.
