धाराशिव तहसील कार्यालयाच्या अभिनव उपक्रमाची राज्य सरकारकडून दखल; अभियानासाठी धाराशिव पॅटर्नची एसओपी तयार होणार, सर्व जिल्ह्यांत होणार अंमलबजावणी
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव :
राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती, पाणीटंचाई, चारा टंचाई आणि शेतीतील वाढत्या अडचणींमुळे संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी धाराशिव तहसील कार्यालयाच्या वतीने सुरू करण्यात आलेल्या ‘बळीराजा नवचेतना अभियान’ या अभिनव उपक्रमाची आता राज्यस्तरावर दखल घेण्यात आली आहे. धाराशिव तालुक्यात राबवण्यात येणारे हे अभियान संपूर्ण महाराष्ट्रात लागू करण्यात येणार असल्याची महत्त्वपूर्ण घोषणा राज्याचे महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी केली आहे. बोरखेडा (ता. धाराशिव) येथे आयोजित अभियानाच्या कार्यक्रमात बुधवारी रात्री आठ वाजता ऑनलाइन सहभागी होत त्यांनी ही घोषणा केली.
विशेष म्हणजे, शेतकरी आत्महत्या रोखणे, दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांच्या समस्या समजून घेणे, त्यांचे मानसिक बळ वाढवणे आणि शासकीय योजनांचा लाभ प्रत्यक्ष लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचवणे, या उद्देशाने राबवण्यात येणाऱ्या या अभियानाला आता राज्यभरातील प्रशासनासाठी एक आदर्श मॉडेल म्हणून विकसित केले जाणार आहे. त्यामुळे धाराशिव तालुक्यातील या उपक्रमाची व्याप्ती वाढण्याबरोबरच राज्यातील दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांनाही याचा लाभ मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
जिल्हाधिकारी पुजार यांच्या मार्गदर्शनाखाली अभियानाला सुरुवात
धाराशिव तालुक्यातील प्रत्येक गावामध्ये ‘बळीराजा नवचेतना अभियान’ राबवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि तहसीलदार डॉ. मृणाल जाधव यांच्या संकल्पनेतून या अभियानाची आखणी करण्यात आली आहे. आतापर्यंत तालुक्यातील तीन गावांमध्ये या अभियानांतर्गत विविध उपक्रमांना सुरुवात झाली आहे.
या अभियानाची माहिती महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्यापर्यंत पोहोचल्यानंतर त्यांनी स्वतः या उपक्रमाची कार्यपद्धती जाणून घेण्याची आणि प्रत्यक्ष कार्यक्रमात सहभागी होण्याची इच्छा व्यक्त केली. त्यानुसार बोरखेडा येथील कार्यक्रमात त्यांनी ऑनलाइन उपस्थिती लावून शेतकरी, ग्रामस्थ आणि महसूल प्रशासनाशी संवाद साधला.
पाणी, चारा आणि शेतकऱ्यांच्या मानसिक आरोग्यावर विशेष भर
कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला तहसीलदार डॉ. मृणाल जाधव यांनी अभियानाची संकल्पना, उद्दिष्टे आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणीची माहिती महसूल मंत्र्यांना दिली. दुष्काळी परिस्थितीत निर्माण होणारी पाणीटंचाई, जनावरांसाठी चाऱ्याची उपलब्धता, शेतकऱ्यांच्या आर्थिक अडचणी, मानसिक तणाव आणि शासकीय योजनांचा लाभ मिळवताना येणाऱ्या अडचणी या महत्त्वाच्या विषयांवर अभियानाच्या माध्यमातून काम करण्यात येत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
केवळ शासकीय योजना जाहीर करून थांबण्याऐवजी त्या योजनांचा लाभ संबंधित शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे, गावपातळीवर समस्यांची माहिती संकलित करणे आणि संबंधित विभागांच्या माध्यमातून त्यावर उपाययोजना करणे, अशी या अभियानाची कार्यपद्धती आहे. यावेळी उपस्थित शेतकरी आणि ग्रामस्थांनीही महसूल मंत्री बावनकुळे यांच्याशी थेट संवाद साधत विविध प्रश्न उपस्थित केले.
‘शेतकऱ्यांच्या दुःखावर फुंकर घालणारे अभियान’
यावेळी बोलताना महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे म्हणाले की, राज्यातील अनेक भागांत अत्यंत गंभीर दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. अशा काळात शेतकरी आणि सर्वसामान्य नागरिकांना केवळ आर्थिक मदतीचीच नव्हे, तर मानसिक आधाराचीही गरज आहे. शेतकऱ्यांच्या अडचणी समजून घेऊन त्यांच्या दुःखावर फुंकर घालण्याचे काम ‘बळीराजा नवचेतना अभियान’ करत आहे.
धाराशिव तहसील कार्यालयाने पुढाकार घेऊन राबवलेला हा उपक्रम निश्चितच कौतुकास्पद आहे. शेतकऱ्यांना संकटाच्या काळात एकटे पडू न देता शासन आणि प्रशासन त्यांच्या पाठीशी असल्याचा विश्वास निर्माण करणे महत्त्वाचे आहे. या अभियानामुळे शेतकऱ्यांच्या समस्या वेळेत समोर येतील आणि त्या सोडवण्यासाठी यंत्रणा अधिक प्रभावीपणे काम करू शकेल.
या उपक्रमाचे महत्त्व लक्षात घेता धाराशिव तालुक्याच्या धर्तीवर संपूर्ण महाराष्ट्रात ‘बळीराजा नवचेतना अभियान’ राबवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. येणाऱ्या काळात या अभियानाच्या माध्यमातून शेतकरी आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या अडचणी कमी करण्यासाठी प्रयत्न केले जातील. शेतकरी आत्महत्यांसारख्या दुर्दैवी घटना रोखण्यासाठीही अशा उपक्रमांची महत्त्वपूर्ण भूमिका ठरू शकते, असे बावनकुळे यांनी स्पष्ट केले.
धाराशिव पॅटर्नची एसओपी संपूर्ण राज्यासाठी लागू होणार
या अभियानातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे त्यासाठी तयार करण्यात आलेली प्रशासकीय कार्यपद्धती. महसूल, पंचायत, कृषी तसेच इतर संबंधित विभागांतील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांच्या जबाबदाऱ्या निश्चित करण्यात आल्या आहेत. प्रत्येक विभागाने आपल्या नियमित कामकाजासोबतच दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी कोणती कामे करायची, याचे स्पष्ट नियोजन करण्यात आले आहे.
यामुळे अभियानाच्या अंमलबजावणीसाठी एक प्रभावी मानक कार्यपद्धती म्हणजेच एसओपी तयार झाली आहे. याच एसओपीचा आधार घेऊन राज्यभरात अभियान राबवण्यात येणार आहे.
महसूल मंत्री बावनकुळे यांनी तहसीलदार डॉ. मृणाल जाधव यांच्याकडून अभियानाचे सर्व अहवाल, नियोजन, विभागनिहाय जबाबदाऱ्या आणि अंमलबजावणीतील बारकावे मागवून घेतले आहेत. त्यामुळे धाराशिव तालुक्यातील अनुभवाचा उपयोग राज्यातील इतर जिल्ह्यांमध्येही करता येणार आहे.
अभियान म्हणजे केवळ एक दिवसाचा कार्यक्रम नाही!
या अभियानाचे वैशिष्ट्य स्पष्ट करताना तहसीलदार डॉ. मृणाल जाधव यांनी सांगितले की, ‘बळीराजा नवचेतना अभियान’ म्हणजे एखाद्या गावात एक दिवस कार्यक्रम घेऊन फोटो काढणे किंवा औपचारिकता पूर्ण करणे एवढ्यापुरते मर्यादित नाही.
गावपातळीवर कार्यक्रम झाल्यानंतर विविध शासकीय विभागांतील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांच्या जबाबदाऱ्या निश्चित केल्या जातात. दुष्काळाच्या काळात गावातील पाणीपुरवठा, जनावरांसाठी चारा, शेतकऱ्यांच्या समस्या, शासकीय योजनांचा लाभ आणि इतर आवश्यक बाबींवर सातत्याने लक्ष ठेवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
प्रत्येक कर्मचाऱ्याने आपल्या नियमित कामासोबतच दुष्काळग्रस्त नागरिकांना मदत करण्याची जबाबदारी पार पाडावी, अशी या अभियानाची संकल्पना आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या संपूर्ण कालावधीत प्रशासनाची यंत्रणा गावपातळीवर सक्रिय राहण्यास मदत होणार आहे.
अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांचा शोध घेऊन समुपदेशन
शेतकरी आत्महत्या रोखण्याच्या दृष्टीने या अभियानात मानसिक आधार आणि समुपदेशनाला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. दुष्काळ, पिकांचे नुकसान, कर्जबाजारीपणा आणि आर्थिक अडचणींमुळे मानसिक तणावात असलेल्या शेतकऱ्यांची ओळख पटवून त्यांच्यापर्यंत मदत पोहोचवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
अशा शेतकऱ्यांशी संवाद साधणे, त्यांच्या अडचणी समजून घेणे, त्यांना योग्य मार्गदर्शन व समुपदेशन उपलब्ध करून देणे आणि गरजेनुसार संबंधित शासकीय यंत्रणेशी जोडणे, यासाठी स्वतंत्र नियोजन करण्यात आले आहे.
तहसीलदार डॉ. जाधव यांनी या उपक्रमाची माहिती महसूल मंत्र्यांना दिल्यानंतर बावनकुळे यांनी त्याचे विशेष कौतुक केले. तसेच अभियानाच्या अंमलबजावणीसाठी तहसील कार्यालयाला शासनाकडून आणखी काही मदतीची आवश्यकता असल्यास ती थेट उपलब्ध करून दिली जाईल, अशी ग्वाहीही त्यांनी दिली.
आपल्याकडे दुष्काळ आपत्ती निवारण समितीच्या राज्याध्यक्षपदाची जबाबदारी असल्याने शेतकरी आणि प्रशासनाला आवश्यक ती मदत करण्यासाठी आपण प्रयत्नशील राहू, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
महसूल विभागाच्या अधिकारी-कर्मचाऱ्यांचा सक्रिय सहभाग
बोरखेडा येथील हा कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी तहसीलदार डॉ. मृणाल जाधव यांच्यासह अपर तहसीलदार श्रद्धा चव्हाण, नायब तहसीलदार विशाखा बलकवडे, मंडळ अधिकारी मेघा जांभळदरे, ग्राम महसूल अधिकारी राजेश पडवळ, अझर अत्तार, गणेश मुंडे, संदीप जगदाळे, रविकांत कदम आदी अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी सहभाग नोंदवला.
धाराशिवच्या उपक्रमाला राज्यस्तरीय मान्यता; शेतकऱ्यांसाठी आशेचा नवा किरण
एकीकडे दुष्काळामुळे शेती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था अडचणीत असताना दुसरीकडे शेतकऱ्यांना मानसिक आधार देण्यासोबतच प्रशासकीय यंत्रणा थेट गावपातळीवर सक्रिय करण्याचा धाराशिव तहसील कार्यालयाचा प्रयत्न महत्त्वपूर्ण ठरत आहे. या उपक्रमाची राज्य सरकारने दखल घेऊन संपूर्ण महाराष्ट्रात विस्तार करण्याचा निर्णय घेतल्याने धाराशिवच्या प्रशासनाच्या कामगिरीला एक प्रकारे राज्यस्तरीय मान्यता मिळाली आहे.
आता धाराशिवमध्ये तयार होणाऱ्या कार्यपद्धतीच्या आधारे राज्यातील इतर जिल्ह्यांमध्येही हे अभियान प्रभावीपणे राबवले गेले, तर दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना केवळ शासकीय मदतीचाच नव्हे, तर प्रशासनाच्या प्रत्यक्ष सहकार्याचा आणि मानसिक आधाराचाही मोठा दिलासा मिळू शकतो. त्यामुळे ‘बळीराजा नवचेतना अभियान’ हे शेतकरी हितासाठी राज्यभरात एक महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
