जिल्ह्यातील ८३ हजार ७१२ शेतकऱ्यांचा योजनेत समावेश; ४९ हजार ७९४ शेतकऱ्यांच्या खात्यावर ४५७ कोटी १८ लाख रुपये जमा
पात्र शेतकऱ्यांनी दोन दिवसांत आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे; जिल्हा प्रशासनाचे आवाहन
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव, दि. २४ ऑक्टोबर
शेतीसाठी घेतलेल्या कर्जाची परतफेड करताना आर्थिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. राज्य शासनाच्या पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना-२०२६ अंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांची पाचवी यादी जाहीर करण्यात आली असून, या यादीत धाराशिव जिल्ह्यातील आणखी १ हजार ६६१ शेतकऱ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील कर्जमुक्ती योजनेच्या आतापर्यंतच्या याद्यांमध्ये समाविष्ट झालेल्या शेतकऱ्यांची एकूण संख्या ८३ हजार ७१२ वर पोहोचली आहे.
दरम्यान, आतापर्यंत आधार प्रमाणीकरण पूर्ण केलेल्या जिल्ह्यातील ४९ हजार ७९४ शेतकऱ्यांच्या कर्जखात्यांवर तब्बल ४५७ कोटी १८ लाख रुपयांची कर्जमाफीची रक्कम जमा करण्यात आली आहे. पाचव्या यादीत नाव असलेल्या पात्र शेतकऱ्यांनी येत्या दोन दिवसांत आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे, असे आवाहन जिल्हा प्रशासन आणि जिल्हा उपनिबंधक, सहकारी संस्था, धाराशिव यांच्या वतीने करण्यात आले आहे.
पाचव्या यादीत राज्यातील १ लाख १५ हजार ६९७ शेतकऱ्यांचा समावेश
राज्य शासनाने २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कर्जमुक्ती योजनेची पाचवी यादी प्रसिद्ध केली. या यादीमध्ये एकापेक्षा जास्त बँकांमध्ये कर्जखाती असलेल्या आणि दोन लाख रुपयांपेक्षा कमी थकबाकी असलेल्या राज्यातील १ लाख १५ हजार ६९७ पात्र शेतकऱ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामध्ये धाराशिव जिल्ह्यातील १ हजार ६६१ शेतकऱ्यांचा समावेश आहे.
कर्जाच्या वाढत्या ओझ्यामुळे शेतीचे नियोजन करणे कठीण झालेल्या शेतकऱ्यांना या योजनेमुळे आर्थिक दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे. जुन्या कर्जाची थकबाकी कमी झाल्यास किंवा कर्जखाते निरंक झाल्यास शेतकऱ्यांना आगामी हंगामासाठी नव्याने पीककर्ज मिळण्याच्या दृष्टीने मदत होऊ शकते.
जिल्ह्यातील ८३ हजार ७१२ शेतकरी पात्र याद्यांमध्ये
धाराशिव जिल्ह्यात कर्जमुक्ती योजनेची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने सुरू आहे. यापूर्वी प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या याद्यांमध्येही मोठ्या संख्येने शेतकऱ्यांचा समावेश करण्यात आला होता.
२४ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या दुसऱ्या यादीत जिल्ह्यातील ४६ हजार ९१५ शेतकऱ्यांचा समावेश होता. त्यानंतर ११ सप्टेंबर रोजी प्रसिद्ध झालेल्या तिसऱ्या यादीत २१ हजार ९६६ शेतकऱ्यांची नावे समाविष्ट करण्यात आली. १२ ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध झालेल्या चौथ्या यादीत आणखी १३ हजार ७०० शेतकऱ्यांचा समावेश झाला. आता २२ ऑक्टोबर रोजी जाहीर झालेल्या पाचव्या यादीत आणखी १ हजार ६६१ शेतकऱ्यांची नावे समोर आली आहेत.
अशा प्रकारे जिल्ह्यातील आतापर्यंतच्या याद्यांमध्ये एकूण ८३ हजार ७१२ शेतकऱ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. या शेतकऱ्यांपैकी आधार प्रमाणीकरण पूर्ण केलेल्या ४९ हजार ७९४ लाभार्थ्यांच्या कर्जखात्यांवर ४५७ कोटी १८ लाख रुपये जमा झाले आहेत.
नेमकी काय आहे कर्जमुक्ती योजना?
राज्यातील अनेक शेतकऱ्यांना पीककर्जाची परतफेड वेळेत करता न आल्यामुळे ते थकबाकीदार झाले होते. त्यामुळे नवीन पीककर्ज मिळवताना त्यांना अडचणींचा सामना करावा लागत होता. शेतीसाठी आवश्यक असलेले भांडवल आणि जुन्या कर्जाचा वाढता बोजा या दुहेरी संकटातून शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी राज्य शासनाने २ जून २०२६ रोजी शासन निर्णय निर्गमित करून पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना जाहीर केली.
या योजनेचा मुख्य उद्देश पात्र थकबाकीदार शेतकऱ्यांना कर्जाच्या ओझ्यातून मुक्त करणे आणि त्यांना पुन्हा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनविणे हा आहे. जुन्या कर्जाचा बोजा कमी झाल्यानंतर शेतकऱ्यांना शेतीच्या पुढील हंगामासाठी आवश्यक आर्थिक नियोजन करता येणार आहे.
शासन निर्णयानुसार, १ एप्रिल २०१९ नंतर वितरित करण्यात आलेले आणि ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी थकीत असलेले दोन लाख रुपयांपर्यंतचे अल्पमुदत पीककर्ज या योजनेत समाविष्ट करण्यात आले आहे.
तसेच, ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी दोन लाख रुपयांपेक्षा जास्त कर्ज थकीत असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी एकरकमी कर्जफेड योजना अर्थात ओटीएसची तरतूद करण्यात आली आहे. या योजनेंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांनी दोन लाख रुपयांवरील कर्जाची रक्कम ३१ मार्च २०२७ पूर्वी भरल्यास राज्य शासनाकडून दोन लाख रुपयांपर्यंतचा लाभ देण्याची तरतूद आहे.
याशिवाय नियमितपणे पीककर्जाची परतफेड करणाऱ्या पात्र शेतकऱ्यांना ५० हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर अनुदान देण्याचीही तरतूद करण्यात आली आहे.
कर्जमाफीची प्रक्रिया संगणकीकृत
कर्जमुक्ती योजनेची अंमलबजावणी पारदर्शक पद्धतीने करण्यासाठी महा-आयटीच्या माध्यमातून स्वतंत्र संगणकीय पोर्टल विकसित करण्यात आले आहे. संबंधित बँकांकडून थकीत अल्पमुदत पीककर्जदार शेतकऱ्यांची माहिती या पोर्टलवर नोंदविण्यात आली आहे.
प्राप्त माहितीची संगणकीय पद्धतीने पडताळणी आणि प्रक्रिया करून पात्र शेतकऱ्यांच्या याद्या टप्प्याटप्प्याने प्रसिद्ध करण्यात येत आहेत. या प्रक्रियेमुळे पात्र लाभार्थ्यांची माहिती एकत्रित करून कर्जमाफीचा लाभ देण्याचे काम केले जात आहे.
राज्य शासनाने यापूर्वी २२ जुलै रोजी पहिली, २४ जुलै रोजी दुसरी, ११ सप्टेंबर रोजी तिसरी आणि १२ ऑक्टोबर रोजी चौथी यादी जाहीर केली होती. त्यानंतर २२ ऑक्टोबर रोजी पाचवी यादी प्रसिद्ध करण्यात आली. पात्र शेतकऱ्यांची नावे टप्प्याटप्प्याने जाहीर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.
यादीत नाव कसे तपासावे?
पाचव्या यादीत नाव असलेल्या शेतकऱ्यांनी आपल्या गावातील ग्रामपंचायत कार्यालय, तलाठी कार्यालय किंवा गावच्या चावडीवर प्रसिद्ध करण्यात आलेली यादी तपासावी. तसेच विविध मोबाईल समूहांवरही या याद्या प्रसारित करण्यात आल्या आहेत.
यादीत आपले नाव असल्याची खात्री झाल्यानंतर संबंधित शेतकऱ्यांनी जवळच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्रा’मध्ये जाऊन आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे. यासाठी आवश्यक असलेला अॅग्रीस्टॅक क्रमांकही द्यावा.
लाभार्थ्यांनी आपल्या कर्जखात्यावरील ३१ मार्च २०२६ रोजीची थकबाकी तपासून घ्यावी. यादीमध्ये नमूद असलेल्या थकबाकीची खातरजमा करणे महत्त्वाचे आहे. १ एप्रिल २०२६ नंतरचे व्याज आणि इतर खर्च माफ करण्याबाबत योजनेतील तरतुदी लागू असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
आधार प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच संबंधित लाभार्थ्यांच्या कर्जखात्यावर कर्जमाफीची रक्कम जमा करण्याची पुढील कार्यवाही होणार आहे.
कर्जमाफीसाठी बँकेत पैसे भरण्याची गरज नाही
पाचव्या यादीतील पात्र शेतकऱ्यांना कर्जमुक्तीचा लाभ मिळविण्यासाठी बँकेत कोणतीही रक्कम भरण्याची आवश्यकता नाही, असे जिल्हा प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे कर्जमाफी मिळवून देण्याच्या नावाखाली कोणी पैशांची मागणी केल्यास शेतकऱ्यांनी सावध राहावे.
योजनेचा लाभ मिळण्यासाठी आधार प्रमाणीकरण आणि अॅग्रीस्टॅक क्रमांक देण्याची प्रक्रिया पूर्ण करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे केवळ यादीत नाव आले म्हणून कर्जमाफीची रक्कम तातडीने खात्यावर जमा होईल, असे समजू नये. आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच लाभाची रक्कम संबंधित कर्जखात्यावर जमा करण्यात येईल.
आधार प्रमाणीकरणात अडचण असल्यास काय करावे?
कर्जमुक्तीच्या यादीत समाविष्ट असलेल्या काही लाभार्थ्यांचा मृत्यू झालेला असू शकतो. तसेच वृद्धत्वामुळे किंवा बोटांचे ठसे स्पष्ट उमटत नसल्यामुळे काही शेतकऱ्यांना आधार प्रमाणीकरण करताना अडचणी येऊ शकतात.
अशा पात्र लाभार्थ्यांना योजनेच्या लाभापासून वंचित राहावे लागू नये, यासाठी राज्य शासनाने १९ ऑगस्ट २०२६ रोजी स्वतंत्र मानक कार्यप्रणाली अर्थात एसओपी निर्गमित केली आहे. या कार्यप्रणालीनुसार संबंधित पात्र लाभार्थ्यांना लाभ देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
त्यामुळे आधार प्रमाणीकरणात अडचण येत असल्यास संबंधित शेतकऱ्यांनी किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांनी संबंधित बँक शाखा अथवा जिल्हा प्रशासनाकडे संपर्क साधून पुढील प्रक्रियेची माहिती घ्यावी.
काही शेतकऱ्यांची कर्जखातीही निरंक होणार
राष्ट्रीयीकृत आणि व्यापारी बँकांशी संबंधित काही शेतकऱ्यांची ३१ मार्च २०२६ रोजीची कर्जथकबाकी दोन लाख रुपयांपेक्षा अधिक असली, तरी शासनाच्या ‘हेअरकट’ धोरणानुसार संबंधित पात्र शेतकऱ्यांची संपूर्ण कर्जखाती निरंक करण्याची तरतूद असल्याचे प्रशासनाने नमूद केले आहे.
त्यामुळे अशा प्रकरणांमध्ये पात्रतेनुसार लाभ मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, प्रत्येक शेतकऱ्याने आपल्या कर्जखात्याची स्थिती, यादीतील नोंद आणि लागू असलेल्या नियमांची संबंधित बँकेकडून खातरजमा करून घेणे आवश्यक आहे.
सहावी आणि सातवी यादीही प्रसिद्ध होण्याची शक्यता
कर्जमुक्ती योजनेतील पात्र शेतकऱ्यांच्या याद्या प्रसिद्ध करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. त्यामुळे आतापर्यंतच्या याद्यांमध्ये नाव नसलेल्या शेतकऱ्यांनी घाबरून जाण्याची आवश्यकता नाही. आगामी काळात सहावी आणि आवश्यकता भासल्यास सातवी यादी प्रसिद्ध होण्याची शक्यता आहे.
१ एप्रिल २०१९ नंतर अल्पमुदत पीककर्ज घेतलेले आणि ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी संबंधित कर्ज थकीत असलेले शेतकरी आपल्या पात्रतेबाबत संबंधित बँक शाखेशी संपर्क साधू शकतात. बँकेकडील नोंदी, पात्रतेचे निकष आणि शासनाच्या नियमांनुसार पुढील याद्यांमध्ये नाव समाविष्ट होण्याबाबत माहिती मिळू शकते.
दोन दिवसांत आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करण्याचे आवाहन
धाराशिव जिल्ह्यातील हजारो शेतकऱ्यांना या योजनेमुळे आर्थिक दिलासा मिळत असून, आतापर्यंत ४९ हजार ७९४ शेतकऱ्यांच्या कर्जखात्यांवर ४५७ कोटी १८ लाख रुपये जमा झाले आहेत. आता पाचव्या यादीतील नव्या लाभार्थ्यांनाही कर्जमुक्तीचा लाभ मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
मात्र, लाभ मिळविण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे पाचव्या यादीतील पात्र शेतकऱ्यांनी येत्या दोन दिवसांत जवळच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्रा’मध्ये जाऊन आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे, अॅग्रीस्टॅक क्रमांक द्यावा आणि आपल्या कर्जखात्यावरील थकबाकीची खातरजमा करून घ्यावी, असे आवाहन जिल्हा प्रशासन आणि जिल्हा उपनिबंधक, सहकारी संस्था, धाराशिव यांच्या वतीने करण्यात आले आहे.
एकूणच, पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजनेच्या पाचव्या यादीमुळे धाराशिव जिल्ह्यातील आणखी १,६६१ शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी आधार प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया तातडीने पूर्ण केल्यास त्यांना योजनेचा लाभ मिळण्यास मदत होणार आहे.
