धाराशिवच्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात जागतिक शरीररचनाशास्त्र दिन साजरा; ११ देहदात्यांच्या कुटुंबीयांचा सन्मान
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव
दि. १५ ऑक्टोबर : माणसाचा मृत्यू झाला तरी त्याचे विचार, संस्कार आणि समाजासाठी केलेले कार्य कायम जिवंत राहते. मृत्यूनंतरही आपला देह वैद्यकीय शिक्षणासाठी उपयोगी पडावा, भावी डॉक्टरांना मानवी शरीररचनेचा प्रत्यक्ष अभ्यास करता यावा आणि भविष्यात असंख्य रुग्णांना दर्जेदार वैद्यकीय सेवा मिळण्यास हातभार लागावा, या उदात्त भावनेतून देहदान करणाऱ्या व्यक्तींनी मानवतेचा आदर्श निर्माण केला आहे. देहदान ही केवळ वैद्यकीय शिक्षणासाठी केलेली मदत नसून समाजाप्रती असलेली बांधिलकी आणि निःस्वार्थ सेवेची भावना व्यक्त करणारी कृती आहे. त्यामुळे धाराशिव जिल्ह्यात देहदान आणि अवयवदानाबाबत व्यापक जनजागृती होणे आवश्यक असल्याचे प्रतिपादन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयाचे प्रभारी अधिष्ठाता डॉ. शैलेंद्र चौहान यांनी केले.
जागतिक शरीररचनाशास्त्र दिनानिमित्त धाराशिव येथील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयात बुधवार, दि. १५ ऑक्टोबर रोजी देहदान कृतज्ञता समारंभाचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमात गेल्या वर्षभरात वैद्यकीय शिक्षणासाठी मरणोत्तर देहदान करणाऱ्या ११ व्यक्तींच्या कुटुंबीयांचा स्मृतिचिन्ह देऊन सन्मान करण्यात आला. आपल्या प्रिय व्यक्तीच्या निधनानंतरही त्यांच्या देहाचा उपयोग समाजासाठी व्हावा, या भावनेतून देहदानाचा निर्णय घेणाऱ्या कुटुंबीयांप्रती या कार्यक्रमातून कृतज्ञता व्यक्त करण्यात आली.
रोपट्याला पाणी घालून कार्यक्रमाचे उद्घाटन
या समारंभाचे उद्घाटन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयाचे प्रभारी अधिष्ठाता डॉ. शैलेंद्र चौहान यांच्या हस्ते करण्यात आले. जीवनाचे संवर्धन, पर्यावरणाचे संरक्षण आणि मानवतेचा संदेश देण्यासाठी पारंपरिक उद्घाटन पद्धतीऐवजी कुंडीतील रोपट्याला पाणी घालून कार्यक्रमाची सुरुवात करण्यात आली. या प्रतीकात्मक कृतीतून जीवनाचे महत्त्व आणि समाजासाठी योगदान देण्याची भावना अधोरेखित झाली.
कार्यक्रमाला जिल्हा माहिती अधिकारी विवेक खडसे, आकाशवाणी केंद्राचे कार्यक्रम अधिकारी किशोर पवार, पोलीस निरीक्षक दराडे, प्रफुल्ल बनसोडे, प्रसेन सरवदे, शमीनल सरवदे, वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. तानाजी लाकाळ, उपअधिष्ठाता (पदवीपूर्व) डॉ. शफिक मुंडेवाडी, उपअधिष्ठाता (पदव्युत्तर) डॉ. सुरेश चौरे, डॉ. मुकुंद माने, अपघात विभागप्रमुख डॉ. सुवर्णा आनंदवाडीकर, शरीररचनाशास्त्र विभागाच्या सहयोगी प्राध्यापिका डॉ. चारुशीला हलगरकर, पॅथॉलॉजी विभागाचे सहायक प्राध्यापक डॉ. विवेक कोळगे यांच्यासह महाविद्यालयातील अधिकारी, कर्मचारी आणि विद्यार्थी उपस्थित होते.
११ देहदात्यांच्या कुटुंबीयांचा सन्मान
गेल्या वर्षभरात मरणोत्तर देहदान करून वैद्यकीय शिक्षणासाठी मोलाचे योगदान देणाऱ्या ११ व्यक्तींच्या कुटुंबीयांचा मान्यवरांच्या हस्ते स्मृतिचिन्ह देऊन सन्मान करण्यात आला. आपल्या जवळच्या व्यक्तीच्या निधनाचे दुःख मनात असतानाही व्यापक समाजहिताचा विचार करून देहदानाचा निर्णय घेणाऱ्या या कुटुंबीयांनी सामाजिक जाणीव आणि माणुसकीचा आदर्श घालून दिला आहे.
या वेळी सर्व देहदात्यांच्या पवित्र स्मृतींना दोन मिनिटे मौन पाळून भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली. देहदात्यांच्या नातेवाइकांनी आपले अनुभव आणि भावना व्यक्त केल्या. मृत्यूनंतरही आपल्या प्रिय व्यक्तीचा देह वैद्यकीय शिक्षणासाठी उपयोगी पडत असल्याचे समाधान त्यांच्या मनोगतातून व्यक्त झाले. या प्रसंगी उपस्थितांनी देहदाते आणि त्यांच्या कुटुंबीयांप्रती आदर व कृतज्ञता व्यक्त केली.
देहदान हे मानवतेचे सर्वोच्च उदाहरण – डॉ. चौहान
अध्यक्षीय भाषणात प्रभारी अधिष्ठाता डॉ. शैलेंद्र चौहान यांनी वैद्यकीय शिक्षणातील देहदानाचे महत्त्व स्पष्ट केले. ते म्हणाले की, वैद्यकीय शिक्षणामध्ये मानवी शरीररचनेचा सखोल आणि प्रत्यक्ष अभ्यास अत्यंत महत्त्वाचा असतो. भावी डॉक्टरांना मानवी शरीरातील विविध अवयवांची रचना, त्यांची कार्यपद्धती आणि परस्परसंबंध समजून घेण्यासाठी देहदानाचे योगदान अनमोल आहे. प्रत्यक्ष अभ्यासामुळे विद्यार्थ्यांचे वैद्यकीय ज्ञान अधिक दृढ होण्यास मदत होते.
गेल्या वर्षभरात मरणोत्तर देहदान करणाऱ्या व्यक्ती आणि या उदात्त कार्यासाठी संमती देणाऱ्या त्यांच्या कुटुंबीयांप्रती महाविद्यालय सदैव कृतज्ञ राहील. देहदान हा केवळ वैद्यकीय शिक्षणाला हातभार लावणारा निर्णय नसून समाजाप्रती असलेली बांधिलकी आणि मानवतेचे सर्वोच्च उदाहरण आहे. देहदात्यांच्या कुटुंबीयांनी दुःखाच्या प्रसंगातही घेतलेला समाजहिताचा निर्णय निश्चितच प्रेरणादायी आहे, असे त्यांनी नमूद केले.
धाराशिव जिल्ह्यात देहदान आणि अवयवदानाबाबत असलेले गैरसमज दूर करून नागरिकांमध्ये सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण करण्याची गरजही डॉ. चौहान यांनी व्यक्त केली. यासाठी सामाजिक संस्था, शैक्षणिक संस्था, धार्मिक संघटना आणि समाजातील विविध घटकांनी पुढाकार घेऊन जनजागृती मोहिमेला व्यापक स्वरूप द्यावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
देहदानाचे वैद्यकीय आणि सामाजिक महत्त्व अधोरेखित
कार्यक्रमाच्या प्रास्ताविकात शरीररचनाशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. स्वाती पांढरे यांनी देहदानाचे वैद्यकीय आणि सामाजिक महत्त्व विशद केले. समाजामध्ये आजही देहदान आणि अवयवदानाविषयी अनेक गैरसमज आढळतात. या गैरसमजांमुळे काही नागरिक देहदानाचा निर्णय घेण्यास संकोच करतात. त्यामुळे नागरिकांना योग्य माहिती देऊन देहदानाचे महत्त्व समजावून सांगणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी सांगितले.
देहदानामुळे वैद्यकीय विद्यार्थ्यांना मानवी शरीररचनेचा प्रत्यक्ष अभ्यास करता येतो. पुस्तकांमधील माहिती आणि प्रत्यक्ष निरीक्षण यांची सांगड घालता आल्याने वैद्यकीय शिक्षण अधिक प्रभावी होते. भविष्यातील डॉक्टरांना अधिक सक्षम बनविण्यासाठी देहदान महत्त्वाची भूमिका बजावते, असेही डॉ. पांढरे यांनी स्पष्ट केले.
यावेळी त्यांनी मरणोत्तर देहदान कसे करावे, त्यासाठी कोणती कायदेशीर व वैद्यकीय प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते आणि देहदानाचा निर्णय घेताना कोणत्या बाबींची माहिती असणे आवश्यक आहे, याबाबत उपस्थितांना मार्गदर्शन केले. देहदान कृतज्ञता समारंभ आयोजित करण्यामागील उद्देशही त्यांनी स्पष्ट केला.
देहदानाची माहिती समाजाच्या शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचवा
जिल्हा माहिती अधिकारी विवेक खडसे यांनी देहदान आणि अवयवदानाविषयी समाजात सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण करण्यासाठी लोकसहभागाची आवश्यकता व्यक्त केली. समाजातील विविध सामाजिक व धार्मिक संस्थांनी अशा समाजप्रबोधनात्मक उपक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग घ्यावा. देहदानाचे महत्त्व केवळ शहरांपुरते मर्यादित न राहता ग्रामीण भागातील नागरिकांपर्यंतही पोहोचले पाहिजे, असे त्यांनी नमूद केले.
देहदानाबाबत नागरिकांना विश्वासार्ह माहिती मिळाल्यास या उपक्रमाला अधिक व्यापक प्रतिसाद मिळू शकतो. त्यामुळे जनजागृतीसाठी विविध माध्यमांचा प्रभावी वापर करून समाजातील प्रत्येक घटकापर्यंत हा संदेश पोहोचविणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी सांगितले.
देहदात्यांच्या कुटुंबीयांचे अनुभव प्रेरणादायी ठरणार
आकाशवाणी केंद्र, धाराशिवचे कार्यक्रम अधिकारी किशोर पवार यांनी देहदान करणाऱ्या व्यक्तींच्या कुटुंबीयांचे अनुभव समाजापर्यंत पोहोचविण्याची गरज अधोरेखित केली. आपल्या कुटुंबातील व्यक्तीच्या निधनानंतर देहदानाचा निर्णय घेताना कुटुंबीयांना आलेले अनुभव, त्यामागील भावना आणि सामाजिक जाणीव यांना महत्त्व आहे.
अशा अनुभवांचे कथन आकाशवाणीसारख्या प्रभावी माध्यमातून समाजापर्यंत पोहोचल्यास इतर नागरिकांनाही देहदानासाठी प्रेरणा मिळू शकते. त्यामुळे देहदात्यांच्या कुटुंबीयांनी आपले अनुभव आणि मनोगत आकाशवाणीच्या माध्यमातून व्यक्त करावे, असे आवाहन पवार यांनी केले.
नरेंद्राचार्य महाराज संस्थानचे उल्लेखनीय योगदान
देहदानाच्या पवित्र कार्यात जगद्गुरू नरेंद्राचार्य महाराज संस्थान, नाणीजप्रणीत धाराशिव शाखेनेही उल्लेखनीय योगदान दिले आहे. या शाखेच्या माध्यमातून आतापर्यंत सहा व्यक्तींचे देहदान करण्यात आले आहे. समाजहिताचा विचार करून देहदानाची संकल्पना प्रत्यक्ष कृतीत आणण्याच्या या उपक्रमामुळे इतर नागरिकांसमोर प्रेरणादायी उदाहरण निर्माण झाले आहे.
यावेळी श्रीमती लक्ष्मी माने यांनी देहदानाच्या या सामाजिक कार्याची परंपरा आगामी काळातही सुरू राहील, असा विश्वास व्यक्त केला. समाजामध्ये देहदानाबाबत जागरूकता वाढविण्यासाठी अशा उपक्रमांचे महत्त्व मोठे असल्याचे त्यांनी सांगितले.
देहातून जिवंत राहते माणुसकी!
माणसाचे आयुष्य मर्यादित असले तरी त्याच्या दातृत्वाला आणि समाजासाठी केलेल्या योगदानाला मर्यादा नसतात. मृत्यूनंतरही आपला देह वैद्यकीय शिक्षणासाठी उपयोगी पडावा, हा विचार समाजाप्रती असलेल्या निःस्वार्थ भावनेचे दर्शन घडवतो. देहदान करणाऱ्या व्यक्तींमुळे भावी डॉक्टरांना प्रत्यक्ष शिक्षणाची संधी मिळते, तर त्यांच्या कुटुंबीयांनी घेतलेल्या निर्णयामुळे मानवतेचा संदेश अधिक प्रभावीपणे समाजापर्यंत पोहोचतो.
देहदान म्हणजे मृत्यूनंतरही समाजाच्या उपयोगी पडण्याची संधी. या उदात्त विचाराला प्रोत्साहन देण्यासाठी नागरिकांनी देहदान आणि अवयवदानाविषयी योग्य माहिती जाणून घ्यावी, गैरसमज दूर करावेत आणि समाजात सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण करण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, हा संदेश या कृतज्ञता समारंभातून देण्यात आला.
देहदात्यांच्या स्मृतींना अभिवादन करून त्यांच्या कुटुंबीयांचा सन्मान करणारा हा कार्यक्रम केवळ कृतज्ञता व्यक्त करणारा सोहळा ठरला नाही, तर देहदान आणि अवयवदानाबाबत जनजागृती करण्यासाठी प्रेरणादायी व्यासपीठही ठरला.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन आणि आभारप्रदर्शन संतोष पोतदार यांनी केले. या वेळी शहरातील प्रतिष्ठित नागरिक, महाविद्यालयातील विविध विभागांचे अधिकारी, कर्मचारी आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
