यशश्री अपडेट्स|तुळजापूर | प्रतिनिधी :
श्री तुळजाभवानी देवी मंदिराच्या सुरक्षेला अधिक बळकटी देण्यासाठी महाराष्ट्र सुरक्षा बलाच्या (MSF) अधिकारी व जवानांचे पथक तुळजापूर येथे तैनात करण्यात आले आहे. मंदिर परिसरातील सुरक्षा व्यवस्था अधिक सक्षम करण्याच्या दृष्टीने तैनात करण्यात आलेल्या MSFच्या अधिकारी व जवानांनी तुळजापूर शहर तसेच श्री तुळजाभवानी मंदिर परिसरातून रूट मार्च काढला. त्यानंतर वरिष्ठ पोलीस व प्रशासनिक अधिकाऱ्यांनी MSFच्या अधिकारी व जवानांचे स्वागत करून मंदिर परिसरातील सुरक्षा व्यवस्था, भाविकांची सुरक्षितता आणि कर्तव्य बजावताना घ्यावयाची दक्षता याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले.
यावेळी अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक सचिन पांडकर, उपविभागीय पोलीस अधिकारी तुळजापूर मनोहर पाटील, तहसीलदार तथा व्यवस्थापक (प्रशासन) माया माने, तुळजापूर पोलीस निरीक्षक अण्णासाहेब मांजरे, मंदिर चौकीचे पोलीस निरीक्षक येवते, MSF सुरक्षा अधिकारी प्रदीप पाटील, सहायक सुरक्षा अधिकारी रुपेश देशमुख, मंदिर सुरक्षा निरीक्षक विक्रम कदम, नवनाथ खिंडकर, ऋषभ रेहपांडे यांच्यासह पोलीस प्रशासन, मंदिर संस्थान आणि MSFचे अधिकारी व कर्मचारी उपस्थित होते.
सुरक्षा यंत्रणांनी समन्वयाने काम करण्याच्या सूचना
MSFच्या अधिकारी व जवानांचे स्वागत करताना उपस्थित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी मंदिर परिसरातील सुरक्षा व्यवस्था अधिक प्रभावी करण्यासाठी पोलीस प्रशासन, मंदिर संस्थान आणि MSF यांनी परस्पर समन्वयाने काम करण्याची गरज व्यक्त केली. मंदिरात येणाऱ्या प्रत्येक भाविकाला सुरक्षित, सुलभ आणि विश्वासपूर्ण वातावरण मिळाले पाहिजे, याला प्राधान्य देण्याच्या सूचना देण्यात आल्या.
भाविकांशी संवाद साधताना सौजन्यपूर्ण वर्तन ठेवावे, कोणत्याही परिस्थितीत अनावश्यक वाद निर्माण होणार नाही याची काळजी घ्यावी, तसेच सुरक्षा नियमांची अंमलबजावणी करताना संयम आणि संवेदनशीलता राखावी, असेही स्पष्ट करण्यात आले. सुरक्षा व्यवस्थेच्या नावाखाली चुकीच्या प्रवृत्तींना किंवा गैरप्रकारांना कोणत्याही परिस्थितीत थारा देऊ नये, असे निर्देश यावेळी देण्यात आले.
‘भाविकांमध्ये विश्वास निर्माण झाला पाहिजे’
अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक सचिन पांडकर यांनी MSFच्या अधिकारी व जवानांना मार्गदर्शन करताना सुरक्षा यंत्रणेबाबत भाविकांच्या मनात विश्वासाचे वातावरण निर्माण करणे अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे सांगितले. मंदिरात येणारा भाविक हा श्रद्धेने आणि मोठ्या अपेक्षेने येत असतो. त्यामुळे सुरक्षा कर्तव्य बजावताना शिस्तीसोबतच सौजन्यपूर्ण वर्तन ठेवणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
भाविकांना सुरक्षिततेचा विश्वास देतानाच मंदिराची सुरक्षा अबाधित ठेवणे, गर्दीच्या वेळी परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवणे आणि कोणतीही अनुचित घटना घडण्यापूर्वीच संभाव्य धोके ओळखून त्यावर उपाययोजना करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
‘आई तुळजाभवानीच्या भूमीत कर्तव्य बजावण्याची संधी’
उपविभागीय पोलीस अधिकारी मनोहर पाटील यांनी तुळजाभवानी देवी आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या इतिहासाचा संदर्भ देत या पवित्र भूमीत सुरक्षा कर्तव्य बजावण्याचे विशेष महत्त्व अधोरेखित केले. छत्रपती शिवाजी महाराजांना आई तुळजाभवानी देवीने भवानी तलवार प्रदान केल्याची श्रद्धा आणि इतिहास या भूमीशी जोडलेला आहे. त्यामुळे देवीच्या चरणी येणाऱ्या लाखो भाविकांच्या सुरक्षेची जबाबदारी पार पाडणे ही मोठी सेवा असल्याचे त्यांनी सांगितले.
MSFच्या अधिकारी व जवानांनी देवीचा आशीर्वाद घेऊन आपल्या कर्तव्याची सुरुवात करावी, भाविकांच्या सेवेला सर्वोच्च प्राधान्य द्यावे आणि मंदिराच्या सुरक्षेची जबाबदारी पूर्ण निष्ठेने पार पाडावी, असे आवाहन त्यांनी केले.
धार्मिक प्रथा-परंपरांची माहिती
तहसीलदार तथा व्यवस्थापक (प्रशासन) माया माने यांनी MSFच्या अधिकारी व जवानांना श्री तुळजाभवानी देवी मंदिरातील विविध प्रथा, परंपरा आणि धार्मिक विधींची माहिती दिली. मंदिरातील सुरक्षा व्यवस्था राबविताना धार्मिक परंपरा, विधी आणि भाविकांच्या श्रद्धेचा आदर राखणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
मंदिरातील विविध धार्मिक कार्यक्रम, दर्शन व्यवस्था आणि विशेष विधींच्या वेळी भाविकांची मोठी गर्दी होते. अशा वेळी सुरक्षा व्यवस्था राबविताना संयम, संवेदनशीलता आणि योग्य नियोजन आवश्यक असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
गर्दीच्या काळात विशेष सतर्कतेच्या सूचना
तुळजापूर पोलीस निरीक्षक अण्णासाहेब मांजरे यांनी मंदिर परिसरातील सुरक्षा व्यवस्थेबाबत MSFच्या अधिकारी व जवानांना मार्गदर्शन केले. सर्वसामान्य भाविकांसोबतच अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींच्या दर्शनावेळी आवश्यक ती सुरक्षा खबरदारी आणि नियोजन ठेवण्यावर त्यांनी भर दिला.
मंदिर परिसरातील संवेदनशील ठिकाणे, प्रवेश व निर्गमन मार्ग, गर्दीची ठिकाणे आणि महत्त्वाच्या परिसरावर विशेष लक्ष ठेवावे. पोलीस आणि MSFच्या जवानांनी स्वतंत्रपणे नव्हे तर परस्पर समन्वयाने कर्तव्य बजावल्यास सुरक्षा व्यवस्था अधिक प्रभावी होईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
सुट्ट्या, सण-उत्सवात वाढते आव्हान
मंदिर चौकीचे पोलीस निरीक्षक येवते यांनी मंदिर संस्थानकडून पोलीस प्रशासनाला वेळोवेळी मिळणाऱ्या सहकार्याचा उल्लेख केला. सलग सुट्ट्या, सण-उत्सव, धार्मिक कार्यक्रम आणि विशेष दिवसांमध्ये तुळजाभवानी मंदिरात भाविकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढते.
अशा गर्दीच्या काळात दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांची सुरक्षितता, गर्दीचे नियमन, आपत्कालीन परिस्थितीतील प्रतिसाद आणि संवेदनशील ठिकाणांवरील सुरक्षा यासाठी अधिक सतर्क राहावे लागते. या पार्श्वभूमीवर MSFच्या अधिकारी व जवानांनी पूर्वानुभवातून आवश्यक बाबी समजून घेऊन पोलीस प्रशासनासोबत समन्वय साधत कर्तव्य बजावावे, असे मार्गदर्शन त्यांनी केले.
११६ MSF अधिकारी-जवानांचे सुरक्षा कवच
श्री तुळजाभवानी मंदिराच्या सुरक्षा व्यवस्थेसाठी महाराष्ट्र सुरक्षा बलाचे एकूण ११६ अधिकारी व सुरक्षा जवान तैनात करण्यात आले आहेत. यामध्ये ६ अधिकारी असून, त्यात १ पोलीस निरीक्षक (PI), ४ पोलीस उपनिरीक्षक (PSI) आणि १ सहायक पोलीस उपनिरीक्षक (ASI) दर्जाच्या अधिकाऱ्यांचा समावेश आहे. पथकात महिला अधिकारी व सुरक्षा जवानांचाही समावेश करण्यात आला आहे.
MSFच्या या मोठ्या तैनातीमुळे मंदिर परिसरातील सुरक्षा व्यवस्था अधिक व्यापक होण्यास मदत होणार आहे. भाविकांची सुरक्षितता, गर्दी नियंत्रण, महत्त्वाच्या ठिकाणांची निगराणी, संशयास्पद हालचालींवर लक्ष ठेवणे तसेच आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने प्रतिसाद देण्याची क्षमता यामुळे वाढणार आहे.
सुरक्षा व्यवस्थेला कायदेशीर पाठबळ
महाराष्ट्र राज्य सुरक्षा महामंडळ अधिनियम, २०१० अंतर्गत महाराष्ट्र सुरक्षा बलाची स्थापना करण्यात आली आहे. सुरक्षा कर्तव्य बजावताना MSFच्या सदस्यांना कायद्यानुसार विशेष पोलीस अधिकाऱ्याचा दर्जा देण्यात आला असून, त्यांना विशिष्ट अधिकार व जबाबदाऱ्या प्रदान करण्यात आल्या आहेत.
सुरक्षा कर्तव्य बजावताना अडथळा निर्माण करणाऱ्या व्यक्तींविरुद्ध कायद्यानुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे. तसेच कायद्यात नमूद केलेल्या परिस्थितींमध्ये वॉरंटशिवाय संशयित व्यक्तींना ताब्यात घेऊन पुढील कारवाईसाठी स्थानिक पोलिसांच्या स्वाधीन करण्याचे अधिकारही संबंधित कायदेशीर चौकटीत देण्यात आले आहेत.
त्यामुळे MSFच्या तैनातीमुळे मंदिराच्या सुरक्षेला केवळ मनुष्यबळाची वाढ मिळणार नसून, सुरक्षा व्यवस्थेला कायदेशीर आणि संस्थात्मक पाठबळही मिळणार आहे.
भाविकांची सुरक्षितता सर्वोच्च प्राधान्य
श्री तुळजाभवानी देवी मंदिर हे महाराष्ट्रातील प्रमुख धार्मिक स्थळांपैकी एक असून, वर्षभर राज्याच्या विविध भागांतून तसेच बाहेरील राज्यांतूनही मोठ्या संख्येने भाविक येथे दर्शनासाठी येतात. त्यामुळे मंदिराची सुरक्षा ही केवळ मंदिर परिसरापुरती मर्यादित नसून तुळजापूर शहरातील गर्दीचे नियमन, भाविकांची ये-जा आणि महत्त्वाच्या ठिकाणांची सुरक्षितता यांच्याशीही संबंधित आहे.
MSFच्या ११६ अधिकारी-जवानांच्या तैनातीमुळे पोलीस प्रशासनावरील सुरक्षा व्यवस्थेचा भार काही प्रमाणात विभागला जाणार असून, उपलब्ध मनुष्यबळाचा अधिक प्रभावी वापर करणे शक्य होणार आहे. आगामी सण-उत्सव आणि गर्दीच्या काळात ही व्यवस्था विशेष महत्त्वाची ठरणार आहे.
पोलीस प्रशासन, मंदिर संस्थान आणि MSF यांच्यातील समन्वय, आधुनिक सुरक्षा नियोजन आणि भाविकाभिमुख सेवा यांचा योग्य मेळ साधला गेल्यास श्री तुळजाभवानी मंदिरातील सुरक्षा व्यवस्था आणखी सक्षम होऊन भाविकांना अधिक सुरक्षित आणि विश्वासपूर्ण वातावरण उपलब्ध होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.
