९.९९ कोटींच्या अत्याधुनिक एआय निगराणी प्रकल्पाचे पालकमंत्री प्रताप सरनाईक यांच्या हस्ते उद्घाटन; ६२ ठिकाणी बसविण्यात आले कॅमेरे, चोरी, अपघात आणि संशयित वाहनांचा शोध घेणे होणार अधिक सुलभ
यशश्री अपडेट्स | तुळजापूर : प्रतिनिधी
साडेतीन शक्तीपीठांपैकी एक पूर्ण शक्तीपीठ असलेल्या श्री तुळजाभवानी मातेच्या तुळजापूर नगरीच्या सुरक्षेसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाची मोठी झेप घेतली गेली आहे. दररोज हजारो भाविक तुळजाभवानी मातेच्या दर्शनासाठी तुळजापूरमध्ये दाखल होत असल्याने शहराच्या सुरक्षेचा प्रश्न अधिक महत्त्वाचा बनला होता. याच पार्श्वभूमीवर तुळजापूर शहरासाठी ९ कोटी ९९ लाख रुपयांच्या अत्याधुनिक एआय सीसीटीव्ही निगराणी प्रकल्पाचे उद्घाटन पालकमंत्री तथा परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांच्या हस्ते करण्यात आले. या प्रकल्पांतर्गत शहरातील ६२ मोक्याच्या ठिकाणी २३३ सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविण्यात आले असून, तुळजापूरच्या सुरक्षेसाठी हे कॅमेऱ्यांचे जाळे आता ‘तिसरा डोळा’ ठरणार आहे.
हा प्रकल्प धाराशिव जिल्हा नियोजन समितीच्या सन २०२४-२५ च्या सर्वसाधारण योजनेअंतर्गत साकारण्यात आला आहे. मार्च २०२५ मध्ये प्रकल्पाला मंजुरी मिळाल्यानंतर डिसेंबर २०२५ मध्ये प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात झाली. मे २०२६ पासून ही यंत्रणा प्रायोगिक तत्त्वावर सुरू करण्यात आली होती. त्या काळात मिळालेल्या सकारात्मक परिणामांनंतर आता या प्रकल्पाचे अधिकृत उद्घाटन करण्यात आले आहे.
६२ संवेदनशील ठिकाणी २३३ कॅमेऱ्यांचे जाळे
तुळजापूर शहरातील प्रमुख प्रवेशद्वारे, मंदिर परिसर, महाद्वार रोड, बसस्थानक, गर्दीची ठिकाणे, व्यापारी भाग, चौक, प्रमुख रस्ते तसेच संवेदनशील परिसर अशा ६२ ठिकाणी विविध प्रकारचे २३३ सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविण्यात आले आहेत. या कॅमेऱ्यांमध्ये हाय-रिझोल्यूशन, नाईट व्हिजन, वाहन ओळख प्रणाली (ANPR), एआय-आधारित विश्लेषण क्षमता आणि रिअल-टाईम मॉनिटरिंगची सुविधा उपलब्ध आहे.
याशिवाय नागरिकांना तातडीच्या सूचना देण्यासाठी ३० ठिकाणी सार्वजनिक सूचना स्पीकर, तर आपत्कालीन परिस्थितीत धोक्याचा इशारा देण्यासाठी १५ ठिकाणी अलार्म सिस्टीम उभारण्यात आली आहे. या सर्व यंत्रणेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी स्वतंत्र अत्याधुनिक केंद्रीय नियंत्रण कक्ष (Command & Control Center) कार्यान्वित करण्यात आला आहे.
प्रायोगिक कालावधीतच पोलिसांना मोठे यश
हा प्रकल्प अधिकृतपणे सुरू होण्यापूर्वीच पोलिसांना सीसीटीव्ही यंत्रणेचा मोठा फायदा झाल्याचे समोर आले आहे. महाद्वार रोडवरील चोरीप्रकरणात वाहन क्रमांक उपलब्ध नसतानाही सीसीटीव्ही फुटेजच्या आधारे आरोपींचा माग काढण्यात पोलिसांना यश आले. तपासादरम्यान जालना जिल्ह्यातील आरोपींची ओळख पटवून त्यांना अटक करण्यात आली.
तसेच भाविकांच्या वाहनाची काच फोडून लॅपटॉप आणि रोख रक्कम चोरी करणाऱ्या आरोपींचा शोध घेण्यातही सीसीटीव्ही फुटेज निर्णायक ठरले. अपघात करून वाहनासह पसार झालेल्या आरोपींचा मागोवा घेणे, मारहाणीच्या घटनांमधील संशयितांची ओळख पटविणे, वाहनांच्या हालचालींचे विश्लेषण करणे आणि गुन्ह्यांमध्ये वापरलेल्या वाहनांचा शोध घेणे या सर्व बाबींमध्ये या यंत्रणेने पोलिसांना प्रभावी मदत केली आहे.
गर्दी व्यवस्थापनासाठी ठरणार महत्त्वपूर्ण
तुळजापूरमध्ये शारदीय नवरात्रोत्सव, पौर्णिमा, शनिवार-रविवार, सुट्ट्यांचे दिवस आणि विशेष धार्मिक उत्सवांच्या काळात लाखो भाविकांची गर्दी होते. अशा वेळी वाहतूक कोंडी, अतिगर्दी, रांगेचे व्यवस्थापन आणि संभाव्य चेंगराचेंगरी टाळण्यासाठी प्रशासनाला मोठे आव्हान असते.
नवीन नियंत्रण कक्षातून शहरातील विविध ठिकाणांवरील गर्दीचे रिअल-टाईम मॉनिटरिंग करता येणार आहे. त्यामुळे एखाद्या ठिकाणी गर्दी वाढल्यास तातडीने पोलीस, वाहतूक विभाग किंवा आपत्कालीन यंत्रणा पाठविता येणार आहे. यामुळे भाविकांच्या सुरक्षेबरोबरच शहरातील वाहतूक व्यवस्थापन अधिक प्रभावी होण्याची अपेक्षा आहे.
हरवलेली मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आपत्कालीन परिस्थितीतही उपयोग
ही यंत्रणा केवळ गुन्हे उघडकीस आणण्यासाठीच नव्हे, तर सर्वसामान्य नागरिकांच्या सुरक्षेसाठीही महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. मंदिर परिसरात हरवलेली मुले, ज्येष्ठ नागरिक, गहाळ झालेल्या वस्तू, संशयास्पद हालचाली, आग लागणे, अपघात, वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती अशा घटनांमध्ये सीसीटीव्ही फुटेजच्या आधारे तातडीने कारवाई करणे शक्य होणार आहे.
विशेषतः एआय तंत्रज्ञानामुळे संशयित वाहनांची ओळख, वारंवार फिरणाऱ्या वाहनांचा मागोवा, विशिष्ट वाहनांच्या हालचालींचे विश्लेषण, संशयास्पद गर्दीचे निरीक्षण आणि सुरक्षा धोक्यांचे पूर्वानुमान यासारख्या बाबींमध्ये प्रशासनाला अधिक सक्षमपणे काम करता येणार आहे.
गुन्हेगारांवर मानसिक दबाव
पोलीस अधिकाऱ्यांच्या मते, शहरात सर्वत्र सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचे जाळे उभारण्यात आल्याने गुन्हेगारांवर मानसिक दबाव निर्माण होणार आहे. प्रत्येक हालचालीची नोंद होत असल्याची जाणीव असल्यामुळे चोरी, लूटमार, छेडछाड, वाहनचोरी, मारहाण यांसारख्या गुन्ह्यांवर काही प्रमाणात प्रतिबंध होण्यास मदत होईल. गुन्हा घडल्यानंतर तपासाचा वेग वाढणार असून, न्यायालयीन प्रक्रियेतही सीसीटीव्ही फुटेज महत्त्वाचा पुरावा म्हणून उपयोगी पडणार आहे.
उद्घाटन सोहळ्यास मान्यवरांची उपस्थिती
या प्रकल्पाच्या उद्घाटनप्रसंगी जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार, जिल्हा पोलीस अधीक्षक रितू खोखर, अपर पोलीस अधीक्षक सचिन पांडकर, उपविभागीय पोलीस अधिकारी मनोहर पाटील, पोलीस निरीक्षक अण्णासाहेब मांजरे, जिल्हा परिषद अध्यक्षा अर्चनाताई राणाजगजितसिंह पाटील, तुळजापूर नगरपालिकेचे मुख्याधिकारी अजिंक्य रणदिवे, तहसीलदार अरविंद बोळंगे, मंदिर तहसीलदार माया माने यांच्यासह विविध विभागांचे अधिकारी उपस्थित होते.
यावेळी शिवसेनेचे ॲड. योगेश केदार, अमरराजे कदम, सूरज महाराज साळुंके, देवानंद रोचकरी यांचीही उपस्थिती होती. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन भैरवनाथ कानडे यांनी केले, तर आभार अपर पोलीस अधीक्षक सचिन पांडकर यांनी मानले.
तुळजापूरच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा
तुळजाभवानी मातेच्या दर्शनासाठी देशभरातून येणाऱ्या लाखो भाविकांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. ६२ ठिकाणी उभारलेले २३३ कॅमेऱ्यांचे जाळे तुळजापूर शहरासाठी आधुनिक सुरक्षा कवच ठरणार असून, गुन्हेगारांसाठी हा ‘तिसरा डोळा’ आणि भाविकांसाठी विश्वासार्ह सुरक्षिततेची हमी ठरणार असल्याची भावना प्रशासन आणि नागरिकांकडून व्यक्त केली जात आहे.
