तुळजाभवानी गाभारा प्रवेश प्रकरणाला नवे वळण; ४८ तासांत खुलासा देण्याचे आदेश, गंगणेंचा कारवाईला आक्षेप
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव
तुळजापूर येथील श्री तुळजाभवानी देवीच्या गाभाऱ्यात सराईत गुन्हेगार अरुण प्रभाकर रोडगे उर्फ दादा रोडगे याच्या प्रवेशावरून निर्माण झालेला वाद आता अधिकच चिघळण्याची चिन्हे आहेत. या प्रकरणात तुळजापूरचे नगराध्यक्ष विनोद विलासराव गंगणे यांना जिल्हाधिकारी तथा श्री तुळजाभवानी मंदिर संस्थानचे अध्यक्ष कीर्ती किरण पुजार यांनी कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे. मंदिर संस्थानच्या विश्वस्तपदावरील त्यांचे सदस्यत्व का रद्द करू नये, असा सवाल या नोटिशीद्वारे उपस्थित करण्यात आला असून, ४८ तासांच्या आत खुलासा सादर करण्याचे निर्देश देण्यात आल्याचे सांगण्यात येत आहे. मात्र, ही नोटीसच चुकीची असल्याचा दावा करत गंगणे यांनी जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अधिकारांवर आणि कारवाईच्या कायदेशीर आधारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
गाभारा प्रवेश प्रकरणात मंदिर संस्थान अॅक्शन मोडवर
तुळजाभवानी देवीच्या गाभाऱ्यात दादा रोडगे प्रवेश करत असल्याचे आणि तेथे फोटोसेशन झाल्याचे फोटो समाजमाध्यमांवर व्हायरल झाल्यानंतर मंदिराच्या सुरक्षा व्यवस्थेचा, नियमांच्या अंमलबजावणीचा आणि संबंधितांना मिळालेल्या प्रवेशाचा मुद्दा ऐरणीवर आला. रोडगे याच्यावर सोलापूर येथे तडीपारीसारखी कारवाई झाल्याची पार्श्वभूमी असल्याने या प्रकरणाला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
या घटनेनंतर मंदिर संस्थानकडून कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली असून, सहायक धार्मिक व्यवस्थापक अमोल भोसले यांना निलंबित करण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यानंतर नगराध्यक्ष विनोद गंगणे यांना विश्वस्तपदाच्या सदस्यत्वाबाबत कारणे दाखवा नोटीस बजावण्यात आल्याने या प्रकरणाला नवे वळण मिळाले आहे.
मंदिर संस्थानच्या इतिहासात विश्वस्ताचे सदस्यत्व रद्द करण्याच्या संभाव्य कारवाईसंदर्भात अशा प्रकारची नोटीस बजावल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. आता गंगणे यांच्या खुलाशानंतर प्रशासन कोणती भूमिका घेते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
‘मी कोणालाही गाभाऱ्यात घेऊन गेलो नाही’
नगराध्यक्ष विनोद गंगणे यांनी नोटिशीतील आरोपांना आक्षेप घेत आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी कोणत्याही व्यक्तीला गाभाऱ्यात प्रवेश दिलेला नाही किंवा स्वतः कोणाला गाभाऱ्यात घेऊन गेलेले नाही. तसेच, कोणालाही दमदाटी केली नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
गाभाऱ्यात प्रवेश होत असताना संबंधित व्यक्तीला कोणी अडविले नाही, असा सवाल उपस्थित करत गंगणे यांनी संपूर्ण प्रकरणातील जबाबदारी निश्चित करण्याची गरज व्यक्त केली आहे. आपल्यावर आकसापोटी कारवाई केली जात असल्याचा आरोपही त्यांनी केला. नोटिशीला योग्य आणि कायदेशीर उत्तर देणार असल्याचे सांगत त्यांनी या प्रकरणात विश्वस्तांच्या अधिकारांची स्पष्टता आवश्यक असल्याचे म्हटले आहे.
‘नोटीस देण्याचा कायदेशीर अधिकार आहे का?’
या प्रकरणातील सर्वांत महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे जिल्हाधिकारी तथा मंदिर संस्थानच्या अध्यक्षांना विश्वस्ताचे सदस्यत्व रद्द करण्याच्या अनुषंगाने अशी नोटीस बजावण्याचा अधिकार कोणत्या कायदेशीर तरतुदीनुसार प्राप्त होतो, हा गंगणे यांनी उपस्थित केलेला प्रश्न.
मंदिर संस्थानच्या नियमावलीत अशा प्रकारच्या कारवाईची स्पष्ट तरतूद आहे का, संबंधित नोटीस कोणत्या नियमाच्या आधारे देण्यात आली आहे आणि सदस्यत्व रद्द करण्याची प्रक्रिया नेमकी काय आहे, याबाबत त्यांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
गंगणे यांच्या मते, नोटिशीमध्ये सदस्यत्व रद्द करण्यासाठी कोणता नियम किंवा कायदेशीर आधार लागू केला आहे, याचा स्पष्ट उल्लेख असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे नोटिशीच्या वैधतेबाबत आणि अधिकारक्षेत्राबाबत आगामी काळात कायदेशीर चर्चा रंगण्याची शक्यता आहे.
मात्र, नोटीस चुकीची असल्याचा गंगणे यांचा दावा हा त्यांचा पक्ष असून, त्यावर अंतिम निर्णय होण्यासाठी संबंधित नियमावली, लागू कायदेशीर तरतुदी आणि प्रशासनाची अधिकृत भूमिका तपासणे आवश्यक ठरणार आहे.
निजामकालीन ‘देऊळ ए कवायत’ नियमांचा संदर्भ
श्री तुळजाभवानी मंदिर संस्थानच्या कारभारात १९०९ मध्ये तयार करण्यात आलेल्या निजामकालीन ‘देऊळ ए कवायत’ नियमांचा संदर्भ महत्त्वाचा मानला जातो. मंदिरातील धार्मिक व्यवस्था, पुजारीवर्गाचे आचरण, दंडात्मक कारवाई आणि मंदिर प्रवेशासंबंधी निर्बंध अशा विविध बाबींमध्ये या नियमांचा आधार घेतला जात असल्याचे सांगितले जाते.
या नियमावलीत एकूण ५६ नियम असल्याचा उल्लेख केला जात आहे. मात्र, नगराध्यक्ष गंगणे यांच्याविरुद्ध विश्वस्तपदाचे सदस्यत्व रद्द करण्याच्या संभाव्य कारवाईसाठी यातील नेमका कोणता नियम लागू होतो, तसेच त्यासाठी कोणती कायदेशीर प्रक्रिया आवश्यक आहे, हे स्पष्ट होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
नोटिशीमध्ये संबंधित नियमाचा स्पष्ट उल्लेख नसल्याचा मुद्दा गंगणे यांनी उपस्थित केल्याने आता मंदिर संस्थानला आपल्या कारवाईचा कायदेशीर आधार स्पष्ट करावा लागणार का, हा प्रश्न चर्चेत आला आहे.
‘रोडगेची पूजा कोणी केली? दक्षिणा कोणी घेतली?’
गाभारा प्रवेश प्रकरणात केवळ प्रवेशाची जबाबदारी निश्चित करून चालणार नाही, तर संबंधित व्यक्तीची पूजा कोणी केली आणि त्या पूजेची दक्षिणा कोणी स्वीकारली, याचीही चौकशी झाली पाहिजे, अशी मागणी गंगणे यांनी केली आहे.
त्यांच्या मते, या घटनेत प्रत्यक्ष प्रवेश कसा झाला, मंदिरातील संबंधित कर्मचारी आणि धार्मिक व्यवस्थापनाची भूमिका काय होती, तसेच नियमांचे पालन झाले की नाही, याची सर्वंकष चौकशी आवश्यक आहे.
त्यामुळे या प्रकरणात केवळ नगराध्यक्ष किंवा एखाद्या कर्मचाऱ्यापुरती कारवाई मर्यादित न ठेवता, प्रवेशापासून पूजेपर्यंतच्या संपूर्ण प्रक्रियेची जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी पुढे येत आहे.
व्हायरल फोटोंमधील इतर व्यक्तींच्या भूमिकेचाही प्रश्न
गाभाऱ्यातील प्रवेशाचे जे फोटो समाजमाध्यमांवर व्हायरल झाले आहेत, त्यामध्ये विश्वस्त तथा आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांचे स्वीय सहायक सुधीर जमदाडे आणि इतर व्यक्तीही दिसत असल्याचा दावा केला जात आहे. या व्यक्तींच्या भूमिकेबाबतही चौकशी व्हावी, अशी चर्चा सुरू आहे.
या प्रकरणात नगराध्यक्ष गंगणे यांना नोटीस बजावण्यात आली असताना, फोटोंमध्ये दिसणाऱ्या अन्य व्यक्तींबाबत कोणती कारवाई करण्यात आली आहे, याबाबत प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. संबंधित व्यक्तींची भूमिका आणि जबाबदारी तपासल्यानंतरच कारवाईच्या व्याप्तीबाबत स्पष्टता येऊ शकते.
दरम्यान, भोपे-पुजारी मंडळाचे अध्यक्ष अमर राजे कदम यांनी मंदिर संस्थानचे अध्यक्ष तथा जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार आणि पोलीस अधीक्षक यांच्याकडे लेखी तक्रार दिल्याचे सांगण्यात येत आहे. या तक्रारीद्वारे संबंधित प्रकरणात कारवाई करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
आता प्रशासनाच्या भूमिकेकडे लक्ष
तुळजाभवानी गाभारा प्रवेश प्रकरणात एका बाजूला मंदिर संस्थानकडून कारवाईची प्रक्रिया सुरू आहे, तर दुसऱ्या बाजूला नगराध्यक्ष विनोद गंगणे यांनी नोटिशीच्या कायदेशीर वैधतेवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यामुळे हा वाद आता प्रशासकीय कारवाईपुरता मर्यादित न राहता कायदेशीर मुद्द्यांवर केंद्रित होण्याची शक्यता आहे.
गंगणे यांनी ४८ तासांच्या मुदतीत कोणता खुलासा सादर केला, प्रशासनाने त्या खुलाशावर काय निर्णय घेतला आणि विश्वस्तपदाच्या सदस्यत्वाबाबत पुढील कोणती पावले उचलली जातात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
तसेच गाभाऱ्यातील प्रवेशाची संपूर्ण साखळी, संबंधित कर्मचारी व धार्मिक व्यवस्थापनाची भूमिका, पूजा कोणी केली आणि नियमभंगासाठी नेमकी कोणाची जबाबदारी निश्चित होते, या प्रश्नांची उत्तरे मिळणेही तितकेच आवश्यक आहे.
एकूणच, तुळजाभवानी गाभारा प्रवेश प्रकरणात आता आरोप-प्रत्यारोपांपलीकडे जाऊन नियम, अधिकार आणि जबाबदारी यांची कसोटी लागणार आहे. नगराध्यक्ष गंगणे यांच्या कायदेशीर आक्षेपांना प्रशासन काय उत्तर देते आणि चौकशीचा पुढील निष्कर्ष काय निघतो, याकडे धाराशिव जिल्ह्यासह तुळजापूरचे लक्ष लागले आहे.
