यशश्री अपडेट्स | तुळजापूर, दि. १९ ऑक्टोबर : महाराष्ट्राची कुलस्वामिनी आणि लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या आई श्री तुळजाभवानी देवीच्या शारदीय नवरात्र महोत्सवात दुर्गाष्टमीचा धार्मिक सोहळा मोठ्या भक्तिभावात पार पडला. दुर्गाष्टमीनिमित्त मंदिर परिसरातील होमकुंडावर वैदिक मंत्रोच्चारांच्या वातावरणात होम-हवन विधीची पूर्णाहुती देण्यात आली. तसेच, आदिशक्तीच्या पराक्रमाचे आणि महिषासुरावरील विजयाचे प्रतीक असलेली श्री तुळजाभवानी देवीची महिषासुरमर्दिनी अलंकार महापूजा विधिवत मांडण्यात आली.
नवरात्र महोत्सवातील दुर्गाष्टमीला विशेष धार्मिक महत्त्व असल्याने मंदिर परिसरात भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले होते. वैदिक मंत्रोच्चार, धार्मिक विधी आणि देवीच्या दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांच्या उपस्थितीमुळे तुळजापूर नगरीत चैतन्याचे वातावरण पाहायला मिळाले.
वैदिक मंत्रोच्चारांत होम-हवनाची पूर्णाहुती
सोमवार, दिनांक १९ ऑक्टोबर रोजी दुर्गाष्टमीनिमित्त श्री तुळजाभवानी मंदिर परिसरातील होमकुंडावर पारंपरिक पद्धतीने वैदिक होम-हवन विधी पार पडला. यज्ञकुंडात विधिवत आहुती अर्पण करण्यात आली. कोहळा आणि नारळ यांची पूर्णाहुती देऊन या धार्मिक विधीची सांगता करण्यात आली.
या होम-हवन विधीचे यजमान म्हणून धाराशिवचे जिल्हाधिकारी तथा श्री तुळजाभवानी मंदिर संस्थानचे अध्यक्ष कीर्ती किरण पुजार आणि त्यांच्या पत्नी सौमय्याश्री पुजार यांनी सहभाग घेतला. धार्मिक परंपरेनुसार पार पडलेल्या या विधीत त्यांनी पूर्णाहुती अर्पण केली.
कोल्हापूर आणि हैदराबाद संस्थानच्या वतीनेही होम-हवन
श्री तुळजाभवानी देवीच्या नवरात्र महोत्सवातील धार्मिक परंपरेनुसार गणेश विहार येथे कोल्हापूर संस्थानच्या वतीने होम-हवनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या विधीत प्रतिपचंद्र प्रयाग आणि मंदा प्रयाग हे यजमान म्हणून सहभागी झाले.
तसेच, हैदराबादच्या रावबहादूर संस्थानच्या वतीने आयोजित होम-हवन विधीत कोंडो परिवारातील विनीत कोंडो आणि स्वप्नाली कोंडो यांनी यजमानपद भूषविले. विविध धार्मिक विधींच्या माध्यमातून नवरात्र महोत्सवातील परंपरा जपण्याचे कार्य मंदिर परिसरात सुरू आहे.
महिषासुरमर्दिनी अलंकार महापूजेने देवीचे पराक्रमी स्वरूप
दुर्गाष्टमीचे औचित्य साधून श्री तुळजाभवानी देवीची महिषासुरमर्दिनी अलंकार महापूजा मांडण्यात आली. शारदीय नवरात्र महोत्सवात दुर्गाष्टमीच्या दिवशी देवीची ही विशेष अलंकार महापूजा करण्याची धार्मिक परंपरा आहे. देवीच्या शक्तिशाली, तेजस्वी आणि दुष्टांचा संहार करणाऱ्या स्वरूपाचे या पूजेतून स्मरण केले जाते.
महिषासुरमर्दिनी हे आदिशक्तीच्या विजयाचे प्रतीक मानले जाते. अधर्मावर धर्माचा, अन्यायावर न्यायाचा आणि दुष्ट प्रवृत्तींवर दैवी शक्तीचा विजय हा या पूजेचा प्रमुख आध्यात्मिक संदेश आहे. त्यामुळे दुर्गाष्टमीच्या दिवशी देवीच्या या स्वरूपाला विशेष महत्त्व प्राप्त होते.
महिषासुराच्या वधाची आख्यायिका
धार्मिक आख्यायिकेनुसार, महिषासुर नामक दैत्याने देवतांचा पराभव करून स्वर्गावर ताबा मिळविला होता. त्याच्या अत्याचारांमुळे त्रस्त झालेल्या देवतांनी आदिशक्तीची प्रार्थना केली. देवतांच्या तेजातून प्रकट झालेल्या जगदंबा मातेने महिषासुराशी घनघोर युद्ध केले आणि अखेर त्याचा वध करून देवतांसह समस्त सृष्टीला त्याच्या अत्याचारांतून मुक्त केले.
देवीच्या या विजयामुळे तिला महिषासुरमर्दिनी म्हणून ओळखले जाते. तिच्या पराक्रमाचे, शक्तीचे आणि धर्मसंस्थापनेच्या कार्याचे स्मरण म्हणून दुर्गाष्टमीला महिषासुरमर्दिनी अलंकार महापूजा मांडली जाते. ही पूजा भक्तांना अन्यायाविरुद्ध लढण्याची, सत्याच्या मार्गावर राहण्याची आणि संकटांवर मात करण्याची प्रेरणा देते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
मंदिर संस्थानचे अधिकारी, विश्वस्त आणि सेवेकरी उपस्थित
या धार्मिक सोहळ्यावेळी उपविभागीय अधिकारी तथा विश्वस्त ओंकार देशमुख, तहसीलदार तथा विश्वस्त अरविंद बोळंगे, तहसीलदार तथा व्यवस्थापक (प्रशासन) माया माने, सहायक व्यवस्थापक (सामान्य) जयसिंग पाटील, सहायक व्यवस्थापक (प्रशासन) नागेश शितोळे, सहायक व्यवस्थापक (धार्मिक) अनुप ढमाले यांच्यासह रामेश्वर वाले, महंत तुकोजीबुवा, महंत वाकोजीबुवा, उपाध्ये बंडू पाठक, अनंत कोंडो, रामचंद्र पाटील आदी उपस्थित होते.
यावेळी पुजारी, सेवेकरी, भाविक तसेच श्री तुळजाभवानी मंदिर संस्थानचे अधिकारी आणि कर्मचारी यांनीही धार्मिक विधींमध्ये सहभाग घेतला.
अश्वारूढ छबिना मिरवणुकीने नवरात्र महोत्सवात रंगत
दरम्यान, रविवार, दिनांक १८ ऑक्टोबर रोजी श्री तुळजाभवानी देवीची अश्वारूढ छबिना मिरवणूक पारंपरिक धार्मिक पद्धतीने काढण्यात आली होती. नवरात्र महोत्सवातील विविध धार्मिक विधी आणि परंपरांमुळे तुळजापूरमध्ये भक्तिभावाचे वातावरण कायम असून, आई तुळजाभवानीच्या दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांमध्ये उत्साह पाहायला मिळत आहे.
दुर्गाष्टमीनिमित्त पार पडलेली वैदिक होम-हवनाची पूर्णाहुती आणि महिषासुरमर्दिनी अलंकार महापूजा यांमुळे शारदीय नवरात्र महोत्सवातील या दिवसाला विशेष धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले. आदिशक्तीच्या विजयाचा संदेश देणाऱ्या या सोहळ्यातून श्रद्धा, भक्ती आणि धार्मिक परंपरेचा संगम अनुभवायला मिळाला.
