सोलापूर–धाराशिव–लातूर जिल्ह्यांतील दुष्काळी भागाची पाहणी; सोयाबीनसह खरीप पिकांच्या नुकसानीची प्रत्यक्ष पाहणी होणार
यशश्री अपडेट्स | धाराशिव |
मराठवाड्यासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत पावसाने मोठी ओढ दिल्याने खरीप हंगाम गंभीर संकटात सापडला आहे. विशेषतः सोयाबीन, मूग, उडीद, मका आणि इतर खरीप पिकांना पावसाच्या दीर्घ खंडाचा मोठा फटका बसला आहे. या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस उद्या, २३ सप्टेंबर रोजी सोलापूर, धाराशिव आणि लातूर जिल्ह्यांतील दुष्काळी परिस्थितीची पाहणी करणार असल्याची माहिती आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या या दौऱ्याकडे शेतकरी, प्रशासन आणि संपूर्ण मराठवाड्याचे लक्ष लागले आहे.
पावसाच्या अनिश्चिततेमुळे अनेक भागांत शेतातील उभी पिके करपली आहेत. सोयाबीन हे मराठवाड्यातील प्रमुख खरीप पीक असून, पीक शेंगा भरण्याच्या महत्त्वाच्या अवस्थेत असताना पावसाने दडी मारल्याने उत्पादनावर गंभीर परिणाम झाला आहे. राज्यातील खरीप उत्पादनात मोठी घट होण्याची शक्यता कृषी क्षेत्रातून व्यक्त होत आहे. अलीकडील अहवालानुसार राज्यातील खरीप उत्पादन ५० टक्क्यांपेक्षा कमी होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली असून, सोयाबीन आणि कडधान्यांना विशेष फटका बसल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
धाराशिवच्या शेतकऱ्यांच्या नजरा मुख्यमंत्र्यांकडे
धाराशिव जिल्ह्यातील अनेक तालुक्यांमध्ये पावसाच्या खंडामुळे पिकांची अवस्था बिकट झाली आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी सोयाबीन, उडीद, मूग आणि इतर पिकांवर खर्च केलेला पैसा वाया जाण्याची भीती व्यक्त केली आहे. पिकांची वाढ खुंटणे, पाने पिवळी पडणे, शेंगा न भरणे आणि उत्पादनात मोठी घट होण्याची शक्यता यामुळे शेतकऱ्यांसमोर आर्थिक संकट उभे राहिले आहे.
शेतकऱ्यांकडून कोरडा दुष्काळ जाहीर करावा, पीक नुकसानीचे तातडीने पंचनामे करावेत, पीक विम्याची भरपाई मिळवून द्यावी आणि हेक्टरी आर्थिक मदत जाहीर करावी, अशा मागण्या होत आहेत. याशिवाय खरीप हंगाम हातातून गेल्यानंतर आगामी रब्बी हंगामासाठी पाणी, बियाणे आणि आर्थिक मदतीची आवश्यकता असल्याचेही शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे.
राज्यात पावसाची तूट; मराठवाड्यावर विशेष परिणाम
सप्टेंबरच्या सुरुवातीच्या काळात राज्यात सरासरीच्या तुलनेत पावसाची तूट नोंदवली गेली होती. मराठवाड्यात पावसाच्या खंडाचा परिणाम खरीप पिकांच्या वाढीवर झाल्याचे वृत्त आहे. काही भागांत पावसाची स्थिती सुधारण्याची शक्यता असली तरी आधी झालेल्या पावसाच्या तुटीमुळे अनेक पिकांना झालेली हानी भरून निघणे कठीण असल्याचे कृषी क्षेत्रातील निरीक्षण आहे.
दरम्यान, आगामी काही दिवसांत काही भागांत पावसाचा अंदाजही व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे पाऊस झाल्यास उशिराच्या टप्प्यातील काही पिकांना त्याचा फायदा होऊ शकतो; मात्र आधीच करपलेल्या सोयाबीनसह काही पिकांना त्याचा फारसा फायदा होणार नसल्याची स्थिती आहे.
मुख्यमंत्र्यांनी दिले होते तातडीच्या मदतीचे संकेत
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी १७ सप्टेंबर रोजी मराठवाड्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा घेताना एनडीआरएफच्या मदतीची प्रतीक्षा न करता राज्य सरकारकडून शेतकऱ्यांना मदत करण्याची भूमिका व्यक्त केली होती. पीक नुकसानीचे सर्वेक्षण करण्याची तयारी सुरू असल्याचेही सांगण्यात आले होते. तसेच पाणी आणि चारा टंचाईवर उपाययोजना करण्याचे संकेत देण्यात आले आहेत.
दुष्काळ जाहीर करण्याच्या प्रक्रियेत पीक नुकसानीचे सर्वेक्षण आणि पंचनामे महत्त्वाचे ठरणार आहेत. त्यामुळे मुख्यमंत्र्यांचा प्रत्यक्ष पाहणी दौरा प्रशासनाच्या पुढील निर्णयांसाठीही महत्त्वाचा मानला जात आहे.
कृषिमंत्री, लोकप्रतिनिधींकडूनही पाहणी
दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांच्यासह विविध राजकीय पक्षांचे नेते आणि लोकप्रतिनिधी शेतकऱ्यांच्या बांधावर पोहोचून पीक नुकसानीची पाहणी करत आहेत. दुष्काळ जाहीर करून शेतकऱ्यांना तातडीने आर्थिक मदत देण्याची मागणी विविध स्तरांतून होत आहे.
शेतकरी नेते आणि लोकप्रतिनिधींकडून पीक विमा, कर्जमाफी, हेक्टरी मदत, रोजगार हमीची कामे, जनावरांसाठी चारा आणि पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था यांसारख्या मागण्या पुढे येत आहेत. त्यामुळे मुख्यमंत्र्यांच्या दौऱ्यात या सर्व प्रश्नांवर कोणती भूमिका घेतली जाते, याकडे लक्ष आहे.
पंचनामे, पीक विमा आणि आर्थिक मदतीबाबत काय निर्णय?
मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या दौऱ्यात प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांशी संवाद साधून नुकसानीची माहिती घेतली जाण्याची शक्यता आहे. या वेळी प्रशासनाकडून पर्जन्यमान, पीक क्षेत्र, पिकांची सद्यस्थिती, पाणी उपलब्धता, चारा परिस्थिती आणि संभाव्य नुकसान याबाबत माहिती सादर केली जाऊ शकते.
विशेषतः पीक नुकसानीचे पंचनामे कधी सुरू होणार, दुष्काळसदृश परिस्थितीबाबत शासनाची पुढील भूमिका काय असेल, पीक विम्याबाबत कोणती कार्यवाही केली जाणार आणि राज्य सरकारकडून तातडीची आर्थिक मदत कधी जाहीर होणार, हे प्रश्न महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष दिलासा मिळणार का?
पावसाने दडी मारल्यामुळे खरीप हंगाम धोक्यात आलेल्या शेतकऱ्यांना आता सरकारी मदतीची प्रतीक्षा आहे. अनेक शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्चही निघण्याची शक्यता कमी झाल्याने कर्जफेडीचा प्रश्नही गंभीर बनला आहे. त्यातच आगामी रब्बी हंगामासाठी आर्थिक तरतूद आणि पाण्याची उपलब्धता हा स्वतंत्र प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.
या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा २३ सप्टेंबरचा सोलापूर–धाराशिव–लातूर दौरा महत्त्वाचा ठरणार आहे. प्रत्यक्ष पाहणीनंतर राज्य सरकारकडून शेतकऱ्यांच्या मदतीबाबत कोणती घोषणा केली जाते, दुष्काळी परिस्थितीचे मूल्यांकन कसे केले जाते आणि नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीचा दिलासा मिळतो का, याकडे धाराशिवसह संपूर्ण मराठवाड्याचे लक्ष लागले आहे.
मुख्यमंत्र्यांच्या दौऱ्यानंतर दुष्काळी परिस्थिती आणि शेतकरी मदतीबाबत शासनाची पुढील दिशा अधिक स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.
